عمان در سال ۲۰۲۵ در رتبه ۷۳ در رتبهبندی قدرت نظامی جهانی قرار دارد و نشاندهنده تمرکز این کشور بر دفاع سرزمینی و امنیت دریایی منطقهای است. نیروهای مسلح عمان، تحت فرمان سلطان هیثم بن طارق، شامل ارتش، نیروی هوایی و نیروی دریایی است و با تکیه بر انضباط عملیاتی، دکترین ثبات و آموزش افسران در استانداردهای بریتانیایی، توانستهاند یک نیروی کوچک اما حرفهای و کارآمد ایجاد کنند. ساختار نظامی عمان به گونهای طراحی شده که بتواند کنترل مرزها، امنیت خطوط ساحلی و عملیات ضد شورش را به طور مؤثر انجام دهد، اما توانایی انجام عملیات تهاجمی دوربرد یا استقرار نیرو در مناطق خارج از مرزهای خود را ندارد.
از منظر جغرافیایی، عمان به دلیل کنترل تنگه هرمز نقش استراتژیک مهمی در خلیج فارس دارد. این موقعیت، کشور را به یک بازیگر کلیدی در نظارت بر تنگههای حیاتی، مقابله با قاچاق و عملیات دریایی منطقهای تبدیل کرده است. ثبات سیاسی عمان، همراه با فرماندهی متمرکز نظامی و حداقل دخالتهای سیاسی در امور ارتش، باعث شده که نیروهای مسلح این کشور از هماهنگی، پیشبینیپذیری و انضباط بالا برخوردار باشند. علاوه بر این، همکاریهای دفاعی طولانیمدت با انگلیس، ایالات متحده و کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس، جریان ثابت آموزش، تمرینات نظامی مشترک و مدرنسازی تجهیزات را تضمین کرده است.
با این حال، عمان با محدودیتهای قابل توجهی مواجه است. اندک بودن حجم نیرو، فقدان قابلیتهای عملیات دوربرد و محدودیت تجهیزات پیشرفته، توان بازدارندگی استراتژیک و قدرت افکنی این کشور را محدود کرده است. برخی از بخشهای نیروهای زمینی به تانکها و خودروهای زرهی قدیمی متکی هستند و ظرفیتهای هوایی برای دستیابی به برتری هوایی پایدار کافی نیست. علاوه بر این، عمان فاقد برنامه موشکی راهبردی، بازدارندگی هستهای و ابزارهای پیشرفته جنگ الکترونیک است و ظرفیتهای سایبری این کشور هنوز در مرحله توسعه قرار دارد.
تاریخچه نظامی عمان بیشتر بر جنگهای داخلی، عملیات ضد شورش و دفاع مرزی متمرکز بوده است تا جنگهای کلاسیک بزرگ. از شورش ظفار در دهه ۱۹۶۰ تا مشارکت غیرمستقیم در ثبات منطقهای در جنگ ایران و عراق و جنگ خلیج فارس، عمان نیروهای خود را در زمینه عملیات ضد شورش، امنیت دریایی و همکاری منطقهای تقویت کرده است. همچنین نقش عمان در مقابله با تروریسم و تضمین امنیت تنگه هرمز در دهههای اخیر نشاندهنده اهمیت استراتژیک و تخصصی این کشور در حفظ ثبات خلیج فارس است.
رتبهبندی قدرت نظامی ۲۰۲۵ Power Ranking 2025))
رتبه: ۷۳
امتیاز: ۴۴۴
شاخص: ۰.۱۶۷۲ (۱.۰۰۰۰ بهترین حالت است)
شاخص معکوس: ۰.۷۸۹۳ (۰.۰۰۰۰ بهترین حالت است)
Z Score: -۰.۰۱۵ (انحراف معیار نسبت به میانگین)
بررسی کلی
نقاط قوت:
نیروی حرفهای و قابل استقرار
ارتش عمان کوچک اما آموزشدیده است و بر استانداردهای نظامی انگلیس و هماهنگی واحدها تاکید دارد.
شامل ارتش سلطنتی، نیروی دریایی سلطنتی و نیروی هوایی سلطنتی عمان.
موقعیت دریایی استراتژیک
کنترل تنگه هرمز به عمان ارزش استراتژیک منحصر به فردی میدهد.
امکان نظارت بر گذرگاههای حیاتی، ضد قاچاق و عملیات دریایی منطقهای.
ثبات سیاسی-نظامی
نیروهای نظامی عمان زیر فرماندهی متمرکز و بدون دخالت سیاسی زیاد فعالیت میکنند، که باعث هماهنگی، انضباط و پیشبینیپذیری سیاست دفاعی میشود.
همکاریهای دفاعی و آموزش:
همکاری طولانیمدت با بریتانیا، آمریکا و کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس باعث میشود آموزشها، تمرینات نظامی و مدرنسازی تجهیزات با ثبات ادامه یابد.
دلایل رتبه ۷۳
اندک بودن حجم نیرو و توان عملیات دوربرد
عمان بیشتر موضع دفاعی دارد و تعداد پرسنل فعال محدود است.
توانایی عملیات برونمرزی یا استقرار نیرو در مناطق دوردست ندارد.
قدرت عملیات بیشتر به مناطق مرزی و دفاع ساحلی محدود است.
تجهیزات قدیمی در برخی شاخهها
گرچه مدرنیزاسیون انجام شده، اما بخشی از نیروهای زمینی به تانکها و خودروهای زرهی قدیمی وابستهاند.
هواپیماهای رزمی کم و محدود برای کسب برتری هوایی پایدار هستند.
وابستگی به پیمانکاران خارجی برای خدمات و تعمیر تجهیزات.
نبود بازدارندگی استراتژیک و ظرفیت سایبری پیشرفته
عمان برنامه موشکی راهبردی، بازدارندگی هستهای یا ابزارهای جنگ الکترونیک پیشرفته ندارد.
ظرفیت سایبری محدود و در استراتژی دفاعی اصلی ادغام نشده است.
عملیات اطلاعاتی عمدتاً واکنشی و ابتدایی هستند.
نیروهای مسلح عمان حرفهای، با ثبات و خوب مدیریت شده هستند و مناسب دفاع از سرزمین و امنیت دریایی منطقهای هستند، نه تأثیرگذاری جهانی یا عملیات تهاجمی.
مزیتها: روابط دفاعی با انگلیس و آمریکا، موقعیت استراتژیک دریایی
محدودیتها: اندازه کوچک، فقدان بازدارندگی استراتژیک، ابزارهای قدرت افکنی
به همین دلیل عمان در رتبه ۷۳ قرار دارد، با قدرت محدود، نقاط قوت خاص و تمرکز بر دفاع منطقهای.
ساختار نیروها و ظرفیت عملیاتی
نیروی انسانی:
فعال: ۴۵,۰۰۰ نفر
ذخیره: ۲۵,۰۰۰ نفر
شبهنظامیان: ۴,۰۰۰ نفر
ارتش:
تانک اصلی: ۱۱۷ (Challenger 2: ۳۸، M60A1/A3: ۷۹)
خودروهای زرهی: ۷۰۰+
توپخانه: ۱۲۰+
نیروی هوایی:
هواپیماهای رزمی: ۵۰+
بالگردها: ۴۰+
هواپیماهای ترابری: ۲۰+
نمونهها: Eurofighter Typhoon: ۱۲، F-16: ۲۴، C-130: ۳
نیروی دریایی:
زیردریایی: ۰
ناوچه: ۳ (Khareef-class)
ناوچههای سبک: ۲
کشتیهای گشتی: ۱۰+
کشتیهای تهاجمی سریع: ۱۲+
موشکها:
بدون توان موشکی بالستیک
سیستمهای دفاع هوایی: MICA، VL MICA
موشکهای ضد کشتی: Exocet و Harpoon
موشک ضد تانک: Javelin و Kornet
همکاریهای استراتژیک:
آمریکا، انگلیس، فرانسه و کشورهای GCC
مشارکتهای دفاعی در زمینه پهپاد، رادار و مدرنسازی دریایی با ترکیه و چین
تجربه نظامی و تاریخچه
شورش ظفار (۱۹۶۲–۱۹۷۶): عملیات ضد شورش با حمایت خارجی
درگیریهای مرزی با یمن جنوبی (دهه ۱۹۷۰)
حمایت از ثبات منطقهای و عملیات صلح در جنگ ایران و عراق و جنگ خلیج فارس
مبارزه با تروریسم و امنیت دریایی (۲۰۰۰–حال)
حفظ ثبات داخلی در جریان بهار عربی (بیداری اسلامی)
تمرکز نظامی عمان بر ضد شورش، دفاع مرزی و امنیت منطقهای بوده است، نه جنگهای کلاسیک. نیروهای مسلح عمان به دلیل انضباط و همکاری بینالمللی شناخته شدهاند.
اطلاعات عمومی
جمعیت: ~5.2 میلیون
جمعیت واجد شرایط خدمت نظامی: ~۱.۵ میلیون
مساحت: ۳۰۹,۵۰۰ km²
مرزها: ۱,۳۷۴ km
کشورهای همسایه: امارات، عربستان سعودی، یمن
خط ساحلی: ۲,۰۹۲ km
بودجه دفاعی: ~۹ میلیارد دلار (~۷.۱٪ GDP)
GDP: ۱۲۵ میلیارد دلار (PPP)
GDP سرانه: ~۲۶,۵۰۰ دلار
خدمت نظامی: اختیاری
تمرکز: امنیت دریایی، دفاع سرزمینی، ثبات خلیج فارس
صنایع نظامی: کوچک و وابسته به خارجیها
ظرفیت سایبری: در حال توسعه
تسلیحات هستهای: ندارد