در شرایطی که فضای تنش در خاورمیانه بالا گرفته و تهدیدات علیه جمهوری اسلامی ایران افزایش یافته [گزارش کامل شبکه المسیر]، تحلیلهای راهبردی حکایت از بحران عمیق در تصمیمگیری استراتژیک واشنگتن دارد. آمریکا اکنون با معضلی جدی مواجه است؛ جنگ با ایران نه تنها اهداف واشنگتن را تامین نمیکند، بلکه زمینهای طلایی برای صعود بیسابقه چین بهعنوان رقیب اصلی ایالات متحده فراهم میآورد. این تحلیل که بر اساس دیدگاههای یک پژوهشگر سیاسی تدوین شده، نشان میدهد که سیاست خارجی آمریکا در قبال ایران دیگر صرفاً یک موضوع منطقهای نیست، بلکه بخشی از رقابت جهانی با قدرتهای نوظهور بهویژه چین است.
در سالهای اخیر، تحلیلگران بینالمللی بارها هشدار دادهاند که هرگونه ماجراجویی نظامی در خاورمیانه میتواند پیامدهای فراتر از مرزهای منطقهای داشته باشد. اکنون این نگرانی وارد مرحله عملیاتی شده است؛ بهگونهای که سیاستگذاران آمریکایی نیز خود به این واقعیت تلخ واقف شدهاند که گزینه نظامی علیه جمهوری اسلامی ایران، بیش از آنکه منافع واشنگتن را تامین کند، توازن قدرت جهانی را به نفع رقیبان اصلیاش تغییر خواهد داد.
جواد سلهب، تحلیلگر سیاسی مستقل، در یک بررسی راهبردی برجسته تأکید میکند که واشنگتن اکنون میان دو انتخاب سرنوشتساز قرار دارد: یا وارد جنگ مستقیم با ایران شود، با این امید که بتواند ساختار قدرت جمهوری اسلامی را در هم بشکند، یا از این مسیر عبور کند و تمرکز خود را بر رقابت اصلی با چین معطوف سازد. از دید سلهب، انتخاب اول — یعنی جنگ با ایران — در نهایت به ضرر آمریکا خواهد بود و این کشور میداند که چینیها توان بهرهبرداری استراتژیک از چنین جنگی را دارند.
جنگ با ایران؛ فرصتی طلایی برای چین
از منظر راهبردی، هر درگیری نظامی بزرگ در خاورمیانه منابع عظیمی را از واشنگتن میگیرد؛ منابعی که میتواند در رقابت با چین صرف شود. چین در سالهای اخیر با سرمایهگذاریهای کلان در زیرساختهای انرژی و تجارت منطقهای حضور خود را در آسیا، خاورمیانه و آفریقا تقویت کرده است. در صورت آغاز درگیری نظامی آمریکا با ایران، متحدان اقتصادی و سیاسی چین میتوانند از این فرصت برای گسترش نفوذ خود بهرهبرداری کنند و در نهایت معادلات جهانی را به نفع پکن تغییر دهند.
سلهب در تحلیل خود تأکید میکند: «آمریکا بهخوبی دریافته که دشمن واقعی و جنگ آیندهاش چین است، نه جمهوری اسلامی ایران». در این دیدگاه، درگیری با ایران نهتنها واشنگتن را در باتلاق یک جنگ طولانیمدت گرفتار میکند، بلکه باعث میشود تمرکز و توان آمریکا در مواجهه با چین کاهش یابد — همان موضوعی که پکن مدتهاست در پی آن است.
چرا جنگ با ایران شکستخورده خواهد بود؟
یکی از نکات کلیدی در تحلیل سلهب، این است که آمریکا قادر نخواهد بود در ابتدای هرگونه عملیات نظامی، نظام ایران را فلج کند. او هشدار داده که ایران توانمندی قابلتوجهی در پاسخگویی و انتقامگیری دارد، و این امر میتواند هزینههای نظامی، سیاسی و اقتصادی برای واشنگتن و متحدانش بهشدت افزایش دهد.
به عبارت دیگر، ایران با بهرهگیری از استراتژیهای پدافندی و بازدارندگی، توانسته گزینه نظامی را برای دشمنانش به گرانترین انتخاب ممکن تبدیل کند. این موضوع نه تنها موجب تردید در بین استراتژیستهای آمریکایی شده، بلکه باعث شده که حتی متحدان منطقهای واشنگتن نیز در تصمیمگیری درباره نقش خود در جنگ احتمالی دچار تردید شوند.
ایران، اسرائیل و معادله امنیت در برابر امنیت
در بخش دیگری از تحلیل خود، سلهب به موضع ایران نسبت به رژیم صهیونیستی اشاره میکند و میگوید: ایران اسرائیل را نه بهعنوان یک دولت مشروع، بلکه بهعنوان یک «رژیم» میبیند. این برداشت ریشهای نشان میدهد که هرگونه اقدام نظامی از سوی تلآویو علیه ایران، نه تنها یک عملیات محدود نخواهد بود، بلکه میتواند پیامدهای عمیق و وجودی برای خود رژیم صهیونیستی به دنبال داشته باشد.
از دید این تحلیلگر، معادله حاکم در روابط تهران–تلآویو مبتنی بر «امنیت در برابر امنیت» است: هرگونه تجاوز از سوی رژیم صهیونیستی ممکن است موجب واکنش شدید ایران شود که پیامدهای بسیار فراتر از یک جنگ منطقهای کوچک خواهد داشت.
چنین تحلیلی فضای تنش در خاورمیانه را پیچیدهتر از گذشته نشان میدهد و تاکید میکند که هر گونه محاسبه نظامی باید با توجه به پیامدهای راهبردی و منطقهای انجام گیرد.
پیامدهای سیاسی و اقتصادی جنگ برای آمریکا
فراتر از عرصه نظامی، جنگ با ایران میتواند هزینههای سیاسی و اقتصادی سنگینی برای واشنگتن به همراه داشته باشد. سلهب تأکید میکند که جنگ با ایران میتواند مشروعیت بینالمللی آمریکا را بیش از پیش تضعیف کند و متحدان اروپایی و آسیایی را در مواجهه با سیاستهای واشنگتن در موقعیت دشواری قرار دهد.
علاوه بر این، هزینههای مالی ناشی از یک جنگ گسترده میتواند به افزایش کسری بودجه، تورم و نارضایتی داخلی در آمریکا منجر شود — موضوعی که این کشور در سالهای اخیر با آن دستوپنجه نرم میکند. چنین پیامدهایی موجب خواهد شد که حتی گروههای داخلی در آمریکا نیز نسبت به ادامه چنین راهبردی دچار تردید شوند.
جنگ با ایران؛ کلید صعود چین در بازی جهانی
تحلیل راهبردی موجود نشان میدهد که تصمیم آمریکا برای شروع یا عدم شروع جنگ با ایران فراتر از یک انتخاب منطقهای است؛ این امر به یکی از مهمترین چالشهای راهبردی برای واشنگتن در سطح جهانی تبدیل شده است. در حالی که تهدیدات علیه ایران افزایش یافته، محاسبات واشنگتن درباره هزینه و فایده چنین جنگی پیچیدهتر از گذشته شده است — به ویژه با توجه به رقابت راهبردی فزاینده با چین.
اگر آمریکا مسیر نظامی را انتخاب کند، نتیجه آن نهتنها شکست در میدانی نامطمئن خواهد بود، بلکه زمینهای فراهم میشود که رقبا از آن بهره برده و توازن قدرت جهانی را تغییر دهند. از اینرو، هرگونه ماجراجویی نظامی باید با درک دقیق از پیامدهای راهبردی و جهانی مورد بازبینی قرار گیرد.