در حالی که عربستان سعودی خواستار خروج نیروهای اماراتی از استانهای حضرموت و المهره شده بود [گزارش کامل یمن نیوز]، ابوظبی به سرعت اعلام کرد که نیروهای خود را از یمن خارج میکند. این اقدام، که در نگاه نخست بهعنوان انسحاب رسمی دیده میشود، در واقع بازآرایی تاکتیکی امارات برای کنترل از پشت صحنه و قرار دادن عربستان در مخمصه است. تحرکات نظامی شورای انتقالی جنوب و صدور بیانیههای تهدیدآمیز، حاکی از آمادهسازی صحنه برای رویارویی احتمالی و مدیریت بحران توسط امارات است.
زمینه تحولات و رقابت سعودی-اماراتی
در هفتههای اخیر، جنوب یمن به صحنه تنشهای پنهان میان ریاض و ابوظبی تبدیل شده است. اعلام لغو توافق دفاع مشترک توسط رشاد العلیمی از ریاض و درخواست خروج نیروهای اماراتی، با اعلام خروج رسمی ابوظبی همزمان شد. این اقدام را تحلیلگران نوعی فرار به جلو و بازچینی کارتها میدانند که هدف آن قرار دادن عربستان در مخمصه سیاسی و نظامی است.
تحلیلگران میگویند، عربستان که میلیاردها دلار در جنگ یمن هزینه کرده، اکنون با مواجهه مستقیم با نمایندگان محلی اماراتی و نیروهای خودی مواجه شده است و در صورت ورود به درگیری، درگیر یک مبارزه فرسایشی و پیچیده خواهد شد.
حمایت پنهان و هدایت میدانی امارات
طی سالهای گذشته، امارات با ایجاد و تجهیز شورای انتقالی جنوب و نیروهای طارق صالح، شبکهای مستقل از دولت مرکزی وابسته به ائتلاف ایجاد کرده است. این شبکه کنترل میدانی و سیاسی استانهای کلیدی جنوب یمن را در اختیار دارد و قادر است اهداف استراتژیک ابوظبی را بدون حضور مستقیم دنبال کند.
اعلام خروج رسمی امارات در واقع به معنای واگذاری کنترل عملی به نمایندگان محلی و کاهش مسئولیت مستقیم است. تحلیلگران میگویند این تاکتیک مشابه استراتژی امارات در بحران سودان است، جایی که ابوظبی بدون ورود مستقیم، اهداف استراتژیک خود را پیش میبرد و از پیامدهای شکست سیاسی اجتناب میکند.
تقویت مواضع نظامی شورای انتقالی
تحولات میدانی شرق یمن نشان میدهد که شورای انتقالی جنوب، تحت هدایت و پشتیبانی امارات، نیروهای تقویتی و دهها خودروی زرهی را به اردوگاه الخشعه در شمالغرب سیئون اعزام کرده است. این اقدام برای تقویت مواضع در برابر نیروهای «درع الوطن» و ارتش سعودی از سمت العبر انجام شده است.
منابع محلی تأکید میکنند که این حرکت نه تنها جنبه دفاعی دارد، بلکه بهعنوان سیگنال فشار مستقیم به عربستان و آمادگی برای مقابله نظامی احتمالی طراحی شده است.
بیانیه تهدیدآمیز شورای انتقالی
همزمان با تحرکات میدانی، شورای انتقالی جنوب بیانیهای با لحنی تهدیدآمیز علیه عربستان صادر کرد. این شورا حملات سعودی به نیروهای اماراتی در بندر المکلا را تجاوز مستقیم خواند و تأکید کرد که از آنچه «جنوب» مینامد، دفاع خواهد کرد.
علاوه بر این، تصمیمات رشاد العلیمی، رئیس شورای رهبری ریاستجمهوری یمن، کاملاً رد شد و «یکجانبه و فاقد پشتوانه قانونی و سیاسی» توصیف شد. این موضعگیریها نشاندهنده آمادگی شورای انتقالی برای مقابله همزمان نظامی و سیاسی با فشارهای عربستان است.
پیامدهای امنیتی و انسانی
تحولات اخیر جنوب یمن پیامدهای گستردهای دارد:افزایش تنش میان عربستان و امارات: اقدامات امارات و حمایت از شورای انتقالی اختلافات ائتلاف سعودی-اماراتی را آشکار کرده و مسیر همکاریهای راهبردی را پیچیده کرده است.
گسترش نفوذ امارات: اعزام نیروهای تقویتی، هدایت مستقیم عملیاتها و پشتیبانی مالی حضور ابوظبی را در مناطق کلیدی جنوب تثبیت کرده است.
تهدید ثبات سیاسی و امنیتی: احتمال درگیری میان نمایندگان محلی سعودی و اماراتی، بحران انسانی را تشدید میکند و حضور گروههای تروریستی را در جنوب یمن افزایش میدهد.
در تمامی این سناریوها، سعودی هزینه مستقیم امنیتی و سیاسی را میپردازد، در حالی که امارات از پشت صحنه کنترل جریانها را در اختیار دارد.
سناریوهای احتمالی آینده
در صورت ادامه روند فعلی، سناریوهای محتمل شامل موارد زیر است:درگیری مسلحانه میان نمایندگان سعودی و اماراتی که جنوب یمن را به صحنه رقابت مستقیم تبدیل میکند.
رقابت بر منابع نفتی و بنادر استراتژیک برای کنترل نقاط حیاتی.
تداوم بحران انسانی و گسترش نقض حقوق بشر همراه با استفاده احتمالی از گروههای تروریستی توسط طرفین.
در همه این سناریوها، هزینه امنیتی و سیاسی بر دوش عربستان است، در حالی که امارات اهداف استراتژیک خود را بدون خطر مستقیم دنبال میکند.
امارات کنترل صحنه، سعودی در مخمصه
تحولات اخیر نشان میدهد که امارات با استراتژی هوشمندانهای نقش خود را از میدان مستقیم به پشت صحنه منتقل کرده است. شورای انتقالی و نمایندگان محلی، همان اهداف راهبردی ابوظبی را اجرا میکنند و ابوظبی بدون مواجهه مستقیم، کنترل جریانها را در دست دارد.
در نتیجه، عربستان اکنون در مخمصهای پیچیده و پرهزینه گرفتار شده است. مواجهه با نمایندگان محلی که کنترل منابع حیاتی و بنادر را در دست دارند، به معنای تحمل هزینههای سنگین امنیتی، نظامی و سیاسی است، در حالی که امارات همچنان از پشت صحنه بر صحنه قدرت و نفوذ نظارت دارد.
جنوب یمن به صحنهای برای رقابت پنهان میان ریاض و ابوظبی تبدیل شده و پیچیدگیهای انسانی، سیاسی و امنیتی تنها به دوش عربستان خواهد بود، در حالی که امارات اهداف خود را بدون خطر مستقیم دنبال میکند.