ورود اجباری کشتی اماراتی «تکریم» به بندر سقطری و تخلیه آن با پوشش نظامی [گزارش کامل یمن نیوز]، تنشها میان عربستان و امارات در جنوب یمن را به اوج رسانده است. این اقدام، نشاندهنده پایان هماهنگی عملی میان دو شریک ائتلاف و تغییر معادلات قدرت در جزایر جنوبی یمن است.
تحولات اخیر در جزیره استراتژیک سقطری، نماد تازهای از عمق اختلافات میان عربستان سعودی و امارات متحده عربی در جنوب یمن است. کشتی اماراتی «تکریم» بدون اخذ مجوز قانونی از مدیریت بندر و نیروهای سعودی مستقر (یگان ۸۰۸)، وارد بندر سقطری شد و با پشتیبانی نیروهای وابسته به شورای انتقالی جنوب، محموله خود را تخلیه کرد. این اقدام، نقض آشکار حاکمیت یمن و تصمیمات ائتلاف برای پایان حضور امارات در جنوب است.
این کشتی پیش از این نیز چندین بار بدون بازرسی رسمی پهلو گرفته بود، اما این بار با حضور گسترده خودروهای زرهی و نیروهای نظامی، روند تخلیه به یک عملیات تمامعیار نظامی تبدیل شد. فرماندهان نیروهای وابسته به شورای انتقالی جنوب، با هدایت مستقیم افسران اماراتی، بندر را محاصره کردند و نشان دادند که ابوظبی دیگر به قواعد بازی سعودی پایبند نیست.
نیروهای سعودی در جزیره با هشدارهای متعدد اعلام کردند که در صورت عدم شفافسازی درباره محموله، اقدامات نظامی علیه کشتی انجام خواهند داد. با این حال، پاسخ امارات بیاعتنایی عملی بود و حضور نظامی خود را تشدید کرد، اقدامی که فروپاشی عملی هماهنگی میان دو شریک ائتلاف را آشکار ساخت.
اهمیت ژئوپلیتیکی سقطری
سقطری به دلیل موقعیت استراتژیک خود در مسیرهای کشتیرانی اقیانوس هند و نزدیکی به شاخ آفریقا، همواره در مرکز توجه قدرتهای منطقهای و فرامنطقهای بوده است. نفوذ امارات در این جزیره بخشی از پروژه کلان این کشور برای کنترل بنادر و جزایر حیاتی از بابالمندب تا اقیانوس هند است؛ پروژهای که با منافع امنیتی عربستان همراستا نیست و موجب تشدید تنشها شده است.
نمونههای مشابه در جنوب یمن
این اقدامات تنها محدود به سقطری نیست. پیشتر، شاهد انتقال گسترده نیروهای اماراتی به حضرموت و المهره بودیم. اعزام تیپهای نیروهای العمالقه و استقرار تجهیزات سنگین در این استانها نشان میدهد ابوظبی به دنبال تثبیت حضور بلندمدت و ایجاد واقعیت میدانی جدید است که تصمیمگیریهای کلیدی در آن نه در ریاض، بلکه در امارات انجام میشود.
اوج بحران به بسته شدن فرودگاه بینالمللی عدن انجامید. عربستان محدودیتهای امنیتی جدیدی اعمال کرد و تمامی پروازها را مجبور کرد از فرودگاههای سعودی عبور کنند. وزیر حملونقل وابسته به شورای انتقالی جنوب، این محدودیتها را نپذیرفت و دستور تعطیلی کامل فرودگاه را صادر کرد. این رخداد نشاندهنده عمق بحران و عدم هماهنگی میان دو شریک اصلی ائتلاف است.
پیامدهای انسانی و امنیتی برای مردم یمن
تشدید رقابتهای نیابتی و نظامی میان عربستان و امارات، بیش از هر چیز بر زندگی روزمره مردم یمن تأثیر گذاشته است. بسته شدن فرودگاهها، محدودیتهای پروازی، محاصره بنادر و تعطیلی فعالیتهای تجاری، جریان عادی زندگی و ارسال کمکهای انسانی را مختل کرده است. این وضعیت نشان میدهد رقابتهای داخلی ائتلاف، تهدیدی جدی برای امنیت و رفاه ملت یمن ایجاد کرده است.
فروپاشی عملی ائتلاف سعودی ـ امارات
تحولات سقطری و دیگر استانهای جنوبی یمن نشان میدهد ائتلاف سعودی ـ اماراتی عملاً وارد مرحله فروپاشی شده است. اختلافات و رقابتهای میدانی میان نیروهای وابسته به ابوظبی و عربستان، دیگر محدود به جنبههای سیاسی نیست و تأثیر مستقیم بر امنیت مردم یمن دارد. سقطری امروز نماد واقعی این فروپاشی است؛ جزیرهای که باید میراث طبیعی و ملی یمن باشد، به صحنه زورآزمایی و بازی قدرت میان کشورهای متجاوز تبدیل شده است.
تغییر معادلات قدرت و آینده جنوب یمن
آنچه از نگاه تحلیلی میتوان دریافت، این است که امارات و عربستان هر یک با اهداف متفاوت، مسیر مستقلی در جنوب یمن در پیش گرفتهاند. همکاری گذشته ائتلاف، دیگر معنای عملی ندارد و رقابتهای نظامی و سیاسی میان آنها، چشمانداز ثبات و امنیت در یمن را بیش از پیش تاریک کرده است.
تداوم این وضعیت، نه تنها جنوب یمن بلکه کل معادلات منطقهای را با بیثباتی مواجه خواهد کرد. برای ناظران و تحلیلگران، پیام روشن است: جنوب یمن به صحنهای برای رقابتهای ژئوپلیتیکی تبدیل شده و شهروندان یمنی بیش از هر زمان دیگری در معرض پیامدهای مستقیم این رقابتها قرار دارند.