دعوت رئیس شورای رهبری یمن، رشاد العلیمی، برای برگزاری گفتوگوی «جنوبی–جنوبی» در ریاض [گزارش کامل یمن نیوز]، با ظاهر دیپلماتیک و شعار حفظ وحدت، عملاً مسیر مهندسی نفوذ و تسلط کامل سعودی بر جنوب و شرق یمن را هموار کرده است. تحلیل تحولات سیاسی و میدانی نشان میدهد ریاض پس از محدود کردن نفوذ امارات و تضعیف مجلس انتقالی جنوبی، اکنون قصد دارد کنترل منابع، بنادر و مسیرهای اقتصادی حیاتی را بهصورت انحصاری در دست گیرد.
پسزمینه سیاسی؛ چگونه سعودیها نفوذ خود را تثبیت کردند؟
در سالهای اخیر، سعودی با اعمال فشار نظامی و سیاسی توانسته جای پای خود را در استانهای جنوبی و شرقی یمن مستحکم کند. پس از تنشها و درگیریهای متعدد با المجلس الانتقالي الجنوبی، اکنون این شورا و گروههای وابسته به امارات در استانهای المهرة، حضرموت و شبوه به حاشیه رانده شدهاند.
کارشناسان سیاسی معتقدند این فشارها، پیشزمینهای برای برگزاری کنفرانس ریاض بوده است، زیرا سعودیها میخواهند همه گروههای جنوب یمن را تحت چارچوبی قرار دهند که پذیرش واقعیت جدید و اطاعت کامل از ریاض را اجتنابناپذیر کند.
اهداف پشت پرده کنفرانس؛ پوشش دیپلماتیک یا مهندسی نفوذ؟
با وجود ظاهر دیپلماتیک، کنفرانس ریاض بیش از آنکه به دنبال حل واقعی بحران جنوب باشد، ابزاری برای تحمیل سلطه سعودی است.
محدود کردن گروههای محلی و المجلس انتقالی جنوبی
سعودی با کنار گذاشتن امارات و تضعیف شورای انتقالی جنوب، تلاش دارد کنترل مستقیم بر استانهای جنوبی و شرقی را در دست گیرد. این مناطق شامل منابع نفت و گاز، بنادر استراتژیک و مسیرهای دریایی حیاتی هستند. در واقع، گروههای حاضر در کنفرانس تنها ابزارهایی برای پیشبرد اهداف ریاض خواهند بود، نه نماینده واقعی مردم و مطالبات محلی.
عناوین کنفرانس؛ ظاهر دیپلماتیک، واقعیت اقتصادی و استراتژیک
سعودیها با شعارهایی مانند «حل مسئله جنوبی» و «آینده جنوب»، قصد دارند کنفرانس را مشروع جلوه دهند، اما اهداف واقعی اقتصادی و استراتژیک است: کنترل منابع، مسیرهای حمل و نقل و بنادر حیاتی، بدون هیچ شراکت منطقهای یا محلی دیگر.
اهمیت استراتژیک جنوب و شرق یمن
جنوب و شرق یمن به دلیل منابع طبیعی و موقعیت جغرافیایی، ارزش استراتژیک بالایی دارند. بنادر متعدد در دریای عرب و نزدیکی اقیانوس هند، میادین نفت و گاز در حضرموت و شبوه، باعث شده این مناطق به «کیک جغرافیایی و اقتصادی» سعودی تبدیل شوند.
منابع حیاتی و مسیرهای دریایی؛ محور جاهطلبی سعودی
کنترل بنادر و مسیرهای دریایی، امکان تسلط بر خطوط حمل و نقل بینالمللی و امنیت دریای عرب را فراهم میکند. این استراتژی سعودی، حذف نفوذ امارات و هر قدرت منطقهای دیگر را هدف گرفته و نشان میدهد که هدف نهایی، سلطه انحصاری بر جنوب و شرق یمن است.
پیامدهای کنفرانس برای گروههای جنوبی
کارشناسان معتقدند که گروههای حاضر در کنفرانس تنها دو گزینه دارند: پذیرش فرمان سعودی یا کنار گذاشته شدن سیاسی. بنابراین، هیچ گروهی نماینده واقعی مردم جنوب نخواهد بود و تنها نقش ابزاری برای تثبیت نفوذ ریاض را ایفا میکند.
این سیاست باعث میشود هرگونه تلاش مستقل برای نفوذ اقتصادی یا سیاسی در جنوب با مانع مواجه شود و گروههای محلی به ابزارهایی برای اهداف توسعهطلبانه سعودی تبدیل شوند.
تحلیل کلان؛ کنفرانس ریاض و پروژه سلطه انحصاری
سخن گفتن از «آینده جنوب» در محافل ریاض، بیشتر پوششی برای پروژهای استعماری با طعم مدرن است، که هدف آن تبدیل استانهای جنوبی و شرقی یمن به مناطق نفوذ کامل سعودی است.
پایان سلطه امارات و آغاز دوره تسلط سعودی
ریاض با کنار زدن امارات از پروندههای سیادی و تضعیف ابزارهای محلی آن، زمینه را برای کنترل مستقیم بر منابع و بنادر استانهای جنوبی و شرقی فراهم کرده است. این اقدام، به سعودی امکان میدهد هرگونه نفوذ خارجی یا محلی را محدود کند و مطمئن شود منابع و مسیرهای حیاتی کاملاً تحت اختیارش قرار دارند.
سلطه سعودی و آینده جنوب یمن
کنفرانس ریاض، فارغ از ظاهر دیپلماتیک، پیامی روشن برای جنوب و شرق یمن دارد:
سعودیها قصد دارند تسلط کامل بر استانهای جنوبی و شرقی یمن را اعمال کنند.
هر گروه یا قدرت خارجی، حتی امارات، اجازه رقابت با نفوذ سعودی را نخواهد داشت.
گروههای محلی تنها دو انتخاب دارند: اطاعت کامل یا انزوای سیاسی.
منابع حیاتی، بنادر استراتژیک و مسیرهای اقتصادی، تحت کنترل مستقیم ریاض قرار خواهند گرفت.
در نتیجه، هر خروجی این کنفرانس، اعلام رسمی «وصایت انحصاری سعودی» بر جنوب و شرق یمن خواهد بود و آینده این استانها و نسلهای محلی، بدون توجه به مطالبات مردمی، تابع تصمیمات مستقیم ریاض خواهد شد.