در حالی که یمن بیش از یک دهه است زیر آوار تجاوز نظامی، محاصره اقتصادی و جنگ ترکیبی قدرتهای خارجی قرار دارد، تحولات اخیر در جنوب و شرق این کشور نشان میدهد [گزارش کامل المساء پرس] که ائتلاف موسوم به «ائتلاف عربی» نهتنها در تحقق اهداف اعلامی خود شکست خورده، بلکه از درون دچار فروپاشی تدریجی شده است. افزایش تنشهای سیاسی و رسانهای میان عربستان سعودی و امارات متحده عربی، بهویژه پس از طرح اتهامهای تلویحی درباره تسلیح گروههای تروریستی، بیانگر ورود این اختلافات به مرحلهای تازه و خطرناک است؛ مرحلهای که یمن را بیش از پیش به صحنه تسویهحساب متحدان دیروز تبدیل کرده است.
یمنِ اشغالی؛ از تجاوز مشترک تا رقابت راهبردی
یمن از نخستین روزهای تجاوز خارجی، تنها هدف حملات نظامی و محاصره اقتصادی نبود، بلکه به میدان رقابت پروژههای متضاد عربستان سعودی و امارات متحده عربی تبدیل شد. هرچند دو کشور در آغاز جنگ با شعارهای مشترک وارد صحنه شدند، اما واقعیت میدانی نشان داد که هر یک اهداف، اولویتها و نقشه راه مستقلی را دنبال میکند.
عربستان تمرکز خود را بر شمال و شرق یمن، مرزهای زمینی، گذرگاهها و عمق راهبردی مرتبط با امنیت داخلی خود قرار داد، در حالی که امارات از همان ابتدا نگاه ویژهای به جنوب یمن، بنادر، جزایر و سواحل استراتژیک داشت. این تفاوت رویکرد، زمینهساز شکلگیری شبکههای نیابتی متعارض و در نهایت، بروز شکافهای عمیق درون ائتلاف شد.
حضرموت و المهره؛ گرهگاه جدید نزاع ریاض و ابوظبی
استانهای حضرموت و المهره در ماههای اخیر به کانون تحرکات جدید عربستان سعودی تبدیل شدهاند. استقرار نیروهای موسوم به «درع الوطن»، افزایش حضور نظامی و تلاش برای تسلط بر ساختارهای امنیتی این مناطق، نشاندهنده تلاش ریاض برای تثبیت نفوذ مستقیم خود در شرق یمن است.
تضاد منافع با پروژه امارات
این تحرکات، با منافع امارات و نیروهای وابسته به آن، بهویژه شورای انتقالی جنوب، در تضاد آشکار قرار دارد. ابوظبی طی سالهای گذشته با سازماندهی شبهنظامیان محلی، ایجاد پایگاههای متعدد و کنترل عملی بنادر و سواحل، نفوذ عمیقی در جنوب یمن ایجاد کرده است. ورود مستقیم عربستان به معادلات شرق یمن، این موازنه را بر هم میزند و زمینهساز تقابل غیرمستقیم دو شریک متجاوز میشود.
اظهارات الاریانی؛ شکستن تابوی سکوت درون ائتلاف
اظهارات اخیر معمر الاریانی، وزیر اطلاعرسانی دولت وابسته به ائتلاف متجاوز، نقطه عطفی در علنی شدن اختلافات محسوب میشود. او با اشاره به بازگشایی انبارهای تسلیحاتی، رها شدن تجهیزات نظامی و انتقال مشکوک سلاحها در جنوب یمن، نسبت به پیامدهای خطرناک این اقدامات هشدار داد.
اتهام تسلیح تروریسم؛ اعترافی ناخواسته
مهمترین بخش سخنان الاریانی، اشاره تلویحی به «گشودن مسیرهای خطرناک برای رسیدن سلاح به گروههای تروریستی» بود. این عبارت، در ادبیات سیاسی و امنیتی عربستان، معنایی بسیار سنگین دارد و عملاً عبور از یکی از خطوط قرمز درون ائتلاف محسوب میشود.
هرچند نام امارات بهطور مستقیم مطرح نشد، اما برای ناظران آگاه، تردیدی باقی نماند که مخاطب اصلی این اتهام، ابوظبی و شبکههای نیابتی وابسته به آن است. این موضعگیری، در واقع اعترافی ناخواسته به واقعیتی است که سالها از سوی انصارالله و نیروهای ملی یمنی مطرح شده بود: ائتلاف متجاوز خود بستر اصلی ناامنی و رشد شبکههای مسلح خارج از کنترل را فراهم کرده است.
عدن، لحج و الضالع؛ صحنه جنگ نیابتی درون ائتلاف
گزارشها درباره انتقال تجهیزات نظامی از پایگاههایی مانند جبل حدید در عدن به استانهای لحج و الضالع، نشان میدهد که نزاع ریاض و ابوظبی وارد مرحلهای عملیاتیتر شده است. این تحرکات، نه برای دفاع از یمن، بلکه برای تغییر موازنه قدرت میان نیروهای نیابتی انجام میشود.
ناامنی برنامهریزیشده
از منظر تحلیلی، باز شدن انبارهای سلاح و هرجومرج امنیتی در برخی مناطق، بیش از آنکه خطا یا سهلانگاری باشد، نتیجه مستقیم رقابت قدرتهاست. هر طرف میکوشد با تضعیف موقعیت طرف مقابل، امتیاز بیشتری در معادلات آینده یمن به دست آورد؛ رویکردی که هزینه آن را مردم بیدفاع یمن میپردازند.
جنگ روایتها؛ شورای انتقالی جنوب در برابر ریاض
در واکنش به اظهارات چهرههای نزدیک به عربستان، رسانههای وابسته به شورای انتقالی جنوب روایت کاملاً متفاوتی ارائه کردند. آنها نیروهای وابسته به ریاض را به غارت انبارهای ارتش، ایجاد هرجومرج عمدی و تلاش برای تخریب چهره شورای انتقالی متهم کردند.
فروپاشی اعتماد و پایان وحدت نمایشی
این جنگ رسانهای، نشانه روشنی از فروپاشی اعتماد درون ائتلاف متجاوز است. ائتلافی که سالها با یک صدای واحد علیه مردم یمن سخن میگفت، امروز به مرحلهای رسیده که هر ضلع آن، دیگری را عامل ناامنی، بیثباتی و حتی تسهیل تروریسم معرفی میکند.
مردم یمن؛ قربانیان اصلی نزاع متحدان دیروز
در میان این اتهامزنیها و رقابتهای قدرتمحور، سرنوشت مردم یمن همچنان به حاشیه رانده میشود. باز شدن انبارهای سلاح، جابهجایی تجهیزات نظامی و درگیریهای نیابتی، نهتنها امنیت را به یمن بازنمیگرداند، بلکه خطر گسترش خشونت، قاچاق سلاح و تقویت گروههای افراطی را افزایش میدهد.
اتهام انتقال سلاح به گروههای تروریستی، اگرچه در سطح سیاسی ابزاری برای فشار متقابل است، اما در اصل اعترافی به شکست کامل پروژه ائتلاف عربی در یمن محسوب میشود؛ پروژهای که از ابتدا بر مداخله خارجی و نادیده گرفتن اراده مردم این کشور بنا شده بود.
اعتراف متجاوزان به بنبست راهبردی
تحولات اخیر در جنوب و شرق یمن بهروشنی نشان میدهد که ائتلاف متجاوز وارد مرحله بنبست راهبردی شده است. اتهامهای علنی، شکافهای عمیق و رقابت آشکار میان عربستان و امارات، ثابت میکند که این ائتلاف نهتنها در شکست اراده ملت یمن ناکام مانده، بلکه اکنون خود به عاملی برای بیثباتی بیشتر تبدیل شده است.
آنچه امروز از زبان مقامات وابسته به ریاض درباره خطر تسلیح تروریسم شنیده میشود، سالها پیش از سوی انصارالله و جریانهای مستقل یمنی هشدار داده شده بود. اکنون، خود متجاوزان بهطور غیرمستقیم به صحت این هشدارها اعتراف میکنند.