پایتخت عربستان، ریاض، آماده برگزاری کنفرانسی جامع با حضور تمامی جریانهای جنوب یمن [گزارش کامل المساء پرس] است؛ اقدامی که نشانه تثبیت نفوذ سعودیها پس از عقبنشینی شورای انتقالی از استانهای المهرة و حضرموت است. نیروها و مواضع نظامی به «نیروهای درع الوطن» منتقل شدهاند؛ گروهی که به عنوان نماینده غیررسمی شورای رشاد العلیمی عمل میکند و بازوی اجرایی نفوذ سعودی در جنوب یمن به شمار میرود.
تحلیلگران تأکید میکنند که رسیدن عربستان به این سطح از نفوذ بدون توافق غیررسمی با امارات امکانپذیر نبود؛ توافقی که با تبادل نقشها مسیر تثبیت سلطه ریاض در جنوب را هموار کرده است. امارات مناطق استراتژیک خود مانند جزیره سقطری و سواحل غربی را حفظ کرده و شورای انتقالی نیز تحت محدودیت عمل میکند.
عقبنشینی شورای انتقالی و تقویت نفوذ سعودیها
با عقبنشینی از استانهای شرقی، شورای انتقالی مجبور شد نیروها و مواضع نظامی خود را به «نیروهای سپر وطن» واگذار کند. این گروه به عنوان بازوی اجرایی ریاض عمل میکند و کنترل مستقیم عربستان بر تحرکات سیاسی و نظامی جنوب یمن را تضمین میکند.
تحلیلگران معتقدند که این عقبنشینی تنها یک جابجایی میدانی نیست، بلکه تثبیت نفوذ سعودیها در روند سیاسی جنوب یمن و محدود کردن استقلال شورای انتقالی را نشان میدهد. محدودیتهای تحرکی اعضای شورا و انتقال مسئولیتها به نیروهای سپر وطن، گواه این استراتژی است.
توافق غیررسمی ریاض و ابوظبی
یکی از نکات کلیدی تحولات اخیر، توافق غیررسمی میان عربستان و امارات است. امارات با خروج نیروهای وفادار خود از استانهای شرقی، مسیر را برای تثبیت نفوذ سعودیها هموار کرده است، در حالی که مناطق استراتژیک خود مانند جزیره سقطری و سواحل غربی را حفظ کرده است.
بازی تبادل نقشها در جنوب یمن
این توافق، نوعی «بازی تبادل نقشها» است: سعودیها با نفوذ مستقیم و حمایت از نیروهای سپر وطن، کنترل سیاسی و میدانی جنوب را در دست گرفتهاند، و امارات بدون مواجهه مستقیم با بحرانهای شرقی، مناطق کلیدی خود را حفظ میکند. در این سناریو، شورای انتقالی نقشی محدود و نمادین دارد و اختیارات اجرایی آن کاهش یافته است.
پیامدهای سیاسی کنفرانس ریاض
کنفرانس ریاض نه تنها عرصه مباحث سیاسی است، بلکه تعیین خطوط امنیتی و نظامی جنوب یمن را نیز شامل میشود. حضور نیروهای وابسته به ریاض و هماهنگی جریانهای سیاسی جنوب، نشاندهنده تلاش عربستان برای ایجاد یک ساختار سیاسی و نظامی کاملاً تحت کنترل خود است.
تحلیلگران میگویند این کنفرانس فرصتی برای سعودیهاست تا قدرت محلی را محدود و سلطه خود را تثبیت کنند و نقش شورای انتقالی را به عنوان یک نهاد نمایشی کاهش دهند.
محدودیتهای شورای انتقالی
با عقبنشینی از استانهای شرقی، شورای انتقالی همچنان نماینده امارات در عدن و دیگر استانهای جنوبی باقی میماند، اما اختیارات آن محدود شده است. بسیاری از مسئولیتهای اجرایی و تصمیمگیریها اکنون به نیروهای سپر وطن منتقل شده و شورای انتقالی تنها نقش نمادین دارد.
این محدودیتها نشان میدهد که شورای انتقالی که زمانی قدرت اصلی جنوب بود، اکنون تحت نفوذ مستقیم سعودیها عمل میکند و استقلال سیاسی آن کاهش یافته است.
پیامدهای میدانی و استراتژیک
تحلیلگران نظامی و سیاسی معتقدند عقبنشینی شورای انتقالی و حضور نیروهای وابسته به سعودیها بخشی از استراتژی بلندمدت ریاض برای کنترل جنوب یمن است. پیامدهای اصلی عبارتاند از:
تثبیت نفوذ سعودیها در جنوب: کنترل مستقیم مواضع نظامی و سیاسی.
محدود شدن استقلال شورای انتقالی: کاهش اختیارات و نقش نمادین.
حفظ مناطق استراتژیک توسط امارات: تضمین حضور ابوظبی در جزیره سقطری و سواحل غربی.
تمرکز قدرت در ریاض: تمامی تصمیمگیریها تحت نظارت عربستان انجام میشود.
نقش رسانهها و تقویت همبستگی مردمی
رسانههای نزدیک به جناحهای مقاومت جنوب، با برجسته کردن محدودیتهای شورای انتقالی و تلاش سعودیها برای یکدست کردن جنوب، پیامهای همبستگی و مقاومت را تقویت میکنند.
این رسانهها همچنین توجه نهادهای بینالمللی را به پیامدهای انسانی و سیاسی تغییرات جلب میکنند و هشدار میدهند که فشارهای خارجی و محدود کردن رهبران محلی، میتواند مقاومت مردمی را تقویت کند.
چشمانداز آینده جنوب یمن پس از کنفرانس ریاض
کنفرانس ریاض نشان میدهد که عربستان به دنبال تثبیت کامل نفوذ سیاسی و میدانی در جنوب یمن است. عقبنشینی شورای انتقالی، محدود شدن اختیارات آن و حضور نیروهای وابسته به ریاض، همه بخشی از یک سناریوی طراحیشده برای کنترل بلندمدت جنوب است.
کارشناسان معتقدند موفقیت یا شکست این سناریو بستگی به واکنش جریانهای محلی، هماهنگی جناحها و سطح حمایت مردمی دارد. هرگونه اختلاف داخلی یا مقاومت مردمی میتواند مسیر تثبیت نفوذ سعودیها را به چالش بکشد.
ریاض، بازیگر تعیینکننده جنوب یمن
کنفرانس ریاض و تحولات پس از آن، تصویر واضحی از سناریوی طراحیشده سعودیها ارائه میدهد. عقبنشینی شورای انتقالی، محدود شدن اختیارات و تثبیت نفوذ نیروهای وابسته به ریاض، نشان میدهد که عربستان به عنوان بازیگر اصلی و تعیینکننده مسیر سیاسی و نظامی جنوب یمن عمل میکند.
آینده جنوب یمن به واکنش جریانهای محلی، حمایت مردمی و هماهنگی جناحها بستگی دارد؛ عواملی که میتوانند مسیر تثبیت نفوذ خارجی یا مقاومت و استقلال سیاسی جنوب را تعیین کنند.