عربستان سعودی در استان مرزی المهره اقدامات جدیدی را برای هموار کردن مسیر پروژه خط لوله نفت خود از الخرخیر به دریای عرب آغاز کرده است. گروههای وابسته به ریاض، تحت عنوان «سپر میهن» [گزارش کامل ypagency]، کنترل مناطق مرزی و مراکز حساس را تشدید کردهاند. درگیریهای اخیر میان این گروهها و قبایل محلی، یادآور تنشهای مشابه اواخر سال ۲۰۱۷ است و نشان میدهد ریاض برای تضمین جریان نفت خام به دریای عرب، آماده است از هیچ اقدامی فروگذار نکند.
پروژه خط لوله سعودی و افزایش تنشها در المهره
گروههای «سپر میهن» با حمایت مالی و نظامی عربستان، اولین گامهای عملی خود را با تشدید حضور در مناطق مرزی و مراکز حساس آغاز کردهاند. این گروهها ادعا میکنند که اقداماتشان با هدف «تقویت امنیت و مبارزه با قاچاق» انجام میشود، اما واقعیت نشان میدهد که هدف اصلی تأمین امنیت مسیر خط لوله نفت و حفاظت از حفاریهای ساختمانی است.
در دو روز گذشته، شاهد درگیریهای مسلحانه بین قبایل المهره و نیروهای «سپر میهن» به رهبری سعد بن دوداوی سموده، معاون فرمانده این گروهها، در نزدیکی مناطق مرزی بودهایم. این درگیریها یادآور حوادث مشابه اواخر سال ۲۰۱۷ است، زمانی که افراد مسلح قبیلهای علائم بتنی نصب شده توسط سعودیها برای تعیین مسیر خط لوله را برداشتند.
بازخوانی تنشهای ۲۰۱۷ و شباهت به امروز
در سال ۲۰۱۷، نیروهای سعودی با تصرف نظامی استان المهره و نصب علائم بتنی، تلاش کردند مسیر خط لوله را مشخص کنند. این اقدام با مقاومت قبایل محلی مواجه شد و آنها با برداشتن نشانهها و اعتراض مسلحانه نشان دادند که حاضر به پذیرش تحمیل جغرافیایی سعودیها نیستند.
اکنون، دو سال پس از آن تنشها، اقدامات سعودیها بار دیگر شرایط مشابهی ایجاد کرده است و اختلاف میان نیروهای وابسته به ریاض و قبایل المهره به اوج خود رسیده است.
هدف واقعی عربستان؛ جایگزین برای تنگه هرمز
بر اساس تحلیل کارشناسان، ریاض با اجرای این پروژه به دنبال جایگزینی امن برای عبور نفت است تا در صورت تهدید بسته شدن تنگه هرمز توسط ایران، جریان نفت خام خود را به دریای عرب تضمین کند. به گفته یک کارشناس اقتصادی منطقهای:
«ریاض نمیتواند ریسک توقف صادرات نفت به دلیل تهدید ایران را نادیده بگیرد و در این شرایط المهره و خط لوله پیشنهادی، به یک مسیر جایگزین استراتژیک برای انتقال نفت تبدیل شده است.»
این طرح نشان میدهد که اهداف اقتصادی و استراتژیک ریاض با تجاوز به حاکمیت یمن پیوند خورده است و تمرکز بر امنیت مسیر خط لوله، مهمترین انگیزه سعودیها برای ادامه تحرکات در المهره است.
نقش قبایل و مقاومت محلی
قبایل المهره، همانند سال ۲۰۱۷، در برابر اقدامات سعودیها مقاومت نشان دادهاند. تحلیلگران میگویند که این مقاومت نه تنها نماد مخالفت با اشغال خارجی است، بلکه نشاندهنده اهمیت محلی حفاظت از زمینها و منابع خود است.
درگیریهای اخیر، شامل حملات مسلحانه محدود و ایجاد موانع بر سر مسیر پروژه، نشان میدهد که قبایل برای جلوگیری از تحمیل جغرافیایی سعودیها و حفظ استقلال خود آماده مقابله هستند.
پیامدهای منطقهای و بینالمللی
این تحرکات سعودی در المهره میتواند پیامدهای امنیتی و اقتصادی گستردهای داشته باشد. کارشناسان معتقدند که اجرای این پروژه نه تنها تنشها با قبایل محلی را افزایش میدهد، بلکه میتواند تعادل نیروها در دریای عرب و منطقه خلیج فارس را تحت تاثیر قرار دهد.
همچنین، اقدامات عربستان ممکن است واشنگتن را مجبور به بازنگری در سیاستهای خود در برابر ریاض و ایران کند، چرا که هرگونه افزایش تنش در المهره و اطراف خط لوله میتواند بر جریان تجارت نفت جهانی و امنیت دریانوردی تأثیرگذار باشد.
استراتژی سعودیها در المهره
تحلیلگران میگویند عربستان با ایجاد حضور نظامی و شبهنظامی در المهره، تلاش میکند مسیر خط لوله را به هر قیمتی تضمین کند. این اقدام بخشی از استراتژی گسترده ریاض برای تضمین امنیت انرژی و فرار از تهدید بسته شدن تنگه هرمز است.
یک تحلیلگر نظامی توضیح میدهد:
«ریاض با عبور خط لوله از خاک یمن، عملاً یک واقعیت جدید جغرافیایی ایجاد میکند که در خدمت منافع نفتی خود است، اما این اقدام میتواند میزان مقاومت محلی و تنشهای قبیلهای را نیز افزایش دهد.»
«المهره؛ نقطه عطف تنشها و استراتژی نفتی ریاض»
تحلیلها نشان میدهد که عربستان سعودی با استفاده از گروههای وابسته و اقدامات نظامی در المهره، در تلاش است جریان نفت خود به دریای عرب را تضمین کند و از تهدید بسته شدن تنگه هرمز توسط ایران فرار کند.
این تحرکات، با مقاومت قبایل محلی و افزایش تنشهای مسلحانه همراه است و نشان میدهد که اقدامات ریاض چیزی جز تجاوز به حاکمیت یمن و تحمیل منافع اقتصادی خود نیست. المهره اکنون به نقطه عطف خطرناکی تبدیل شده که بین اصرار عربستان بر اجرای پروژه نفتی و مقاومت محلی قرار دارد.
پیام روشن است: اجرای پروژه خط لوله سعودی در المهره میتواند امنیت منطقهای، ثبات یمن و جریان نفت جهانی را تحت تاثیر قرار دهد و نشان میدهد که ریاض حاضر است برای اهداف اقتصادی خود، هر اقدامی در خاک یمن انجام دهد.