عبدالرحمن شیخ، استاندار عدن که مورد حمایت امارات است، روز شنبه در اقدامی که ابعاد و پیامدهای بسیاری در رابطه با مسیر مرحله بعدی در جنوب یمن دارد، اعلام کرد که عدن به جای «پایتخت موقت» که توسط وفاداران به عربستان سعودی و امارات متحده عربی استفاده میشود، به عنوان «پایتخت» نامگذاری خواهد شد.
اظهارات «وزیر مشاور – استاندار عدن در دولت شایع الزندانی» – که در جریان دیداری با تعدادی از اصحاب رسانه مطرح شد – بخش بزرگی از ماهیت سیاستهایی را که ریاض قصد دارد در مناطق جنوبی و شرقی یمن که تحت کنترل عربستان سعودی قرار گرفتهاند، اجرا کند، آشکار میکند.
میتوان گفت اظهارات عبدالرحمن شیخ که به صراحت عدن را به عنوان «پایتخت دائمی» اعلام میکند، گامی جدید و موضعی صریح در جهت تجزیه یمن، تحت حمایت عربستان سعودی است.
از روند وقایع چنین برمیآید که موازنههایی که بر اوضاع مناطق جنوبی و شرقی یمن حاکم بود، دیگر وجود ندارد، زیرا به نظر میرسد گروه جداییطلب در مقایسه با گذشته جسورتر شده است، برخلاف انتظاراتی که گمان میرفت عربستان سعودی پس از اعلام اخراج امارات از یمن در 30 دسامبر و تسلط کامل عربستان بر مناطق جنوبی و شرقی این کشور، برای محدود کردن نفوذ این گروه جداییطلب تلاش خواهد کرد.
علیرغم خطراتی که اظهارات عبدالرحمن شیخ برای «دولت» طرفدار عربستان به رهبری رشاد العلیمی ایجاد میکند، به نظر نمیرسد که این امر مانعی برای ریاض باشد، چرا که ناظران معتقدند ریاض در حال اتخاذ برنامههایی برای تقسیم یمن به شیوهای است که به همان اندازه مواضع امارات خطرناک است.
در تحولی چشمگیر که منعکس کننده نقشه سیاسی ریاض برای آینده یمن است، عبدالرحمن شیخ، فرماندار منصوب عربستان سعودی در عدن، اظهارات قاطعی ایراد کرد که در آن وضعیت «موقت» شهر عدن را لغو و آن را به طور دائم «پایتخت» اعلام کرد؛ اقدامی که فراتر از دستکاری صرف اصطلاحات است و جوهره طرح آتی برای تقسیم یمن را آشکار میکند.
ریاض و میراث امارات: یک تغییر نقش، نه تغییر در سیاستها
این جسارت در طرح جداییطلبانه، انتظارات مبنی بر اینکه کنترل انحصاری عربستان سعودی بر استانهای جنوبی و شرقی پس از خروج امارات متحده عربی در 30 دسامبر، نیروهای جداییطلب را مهار خواهد کرد، تضعیف میکند.
برعکس، به نظر میرسد که ریاض تصمیم گرفته است با استفاده از ابزارهای خود، طرح تقسیم را پیش ببرد و نیروهایی را که «شورشی» توصیف میشدند، به شریک رسمی در شکلدهی به واقعیت تجزیه تبدیل کند.
مشروعیت بدون حاکمیت
تعیین عدن به عنوان «پایتخت دائمی»، به اصطلاح «شورای رهبری ریاست جمهوری» به رهبری رشاد العلیمی را در یک مخمصه وجودی قرار میدهد؛ چگونه یک مرجع «مشروع» که ادعای حاکمیت دارد، میتواند بپذیرد که اقامتگاه موقت خود را به پایتخت نهایی موجودیتی تبدیل کند که از نظر جغرافیایی و سیاسی مجزا است؟
این سکوت کامل العلیمی یک واقعیت را تأیید میکند: اینکه ریاض کارگردان واقعی این سناریو است و استراتژی تفرقه را به عنوان راه حل نهایی اتخاذ میکند که منافع حیاتی آن را در جنوب و شرق یمن تضمین میکند، به دور از هزینه حفظ وحدت کشور.
ما با «نسخه سعودی» تجزیه روبرو هستیم که به نظر میرسد سازمانیافتهتر و آرامتر از نسخه قبلی اماراتی است، اما زیرا تحت پوشش به اصطلاح «دولت به رسمیت شناخته شده» و با ابزارهایی که ادعای مشروعیت دارند، انجام شده و تجزیه یمن را به واقعیتی تحمیل شده از طریق عمل انجام شده و به رسمیت شناختن ضمنی تبدیل میکند.