در تحولی حساس در جنوب یمن، عبدالرحمن المحرمی، فرمانده سابق نیروهای العمالقه و عضو برجسته شورای ریاستی، با حمایت عربستان سعودی جای عیدروس الزبیدی را در شورای انتقالی جنوبی گرفته [گزارش کامل یمن نیوز] و عملاً مدیریت سیاسی، نظامی و امنیتی مثلث عدن-لحج-الضالع را به دست گرفته است. این تحرکات با هدف حفظ نفوذ سعودی و پیشبرد پروژه جدایی جنوب یمن صورت میگیرد و نشاندهنده بازنگری سعودی در استراتژی قبلی خود درباره وحدت یمن است.
در هفتههای اخیر، عبدالرحمن المحرمی به محور اصلی تحولات جنوب یمن تبدیل شده است. وی که پیشتر با عنوان «ابوزعه» شناخته میشد، به دستور سعودیها جای خالی عیدروس الزبیدی، رئیس سابق شورای انتقالی جنوبی، را پر کرده و نقش تصمیمگیری در مسائل سیاسی، امنیتی و نظامی مناطق جنوبی را برعهده گرفته است.
المحرمی که پیشتر فرمانده نیروهای العمالقه و از روحانیان سلفی بود، در ظاهر از تصمیمات شورای رهبری ریاستی به ریاست رشاد العلیمی حمایت میکند؛ اما بررسی رفتارها و اقدامات وی نشان میدهد که استقلال عمل قابل توجهی دارد. او در جلسات رسمی و دیدار با دیپلماتها، از به اهتزاز درآوردن پرچم یمن خودداری کرده و در عین حال، تحرکات خود را با چشمانداز مشروعیتبخشی به خواستههای جدایی جنوب هماهنگ میکند.
سعودیها به وضوح به المحرمی آزادی عمل گستردهای دادهاند تا کنترل کامل مثلث عدن-لحج-الضالع را به دست بگیرد. این مناطق که از اهمیت استراتژیک و اقتصادی بالایی برخوردارند، به نقطه تمرکز پروژه جدایی جنوب یمن تبدیل شدهاند. گزارشهای محلی حاکی است که سعودیها به صورت غیررسمی اعلام کردهاند که مخالفتی با استقلال جنوب ندارند و در عمل، تحرکات المحرمی را تایید میکنند.
نقش سعودیها در تغییر استراتژی جنوب یمن
در آغاز درگیریها با شورای انتقالی در حضرموت، روایت سعودیها بر حفظ وحدت یمن و مخالفت با هرگونه پروژه تجزیهای تمرکز داشت. اما تحولات اخیر نشان میدهد که سعودیها رویکرد خود را تغییر داده و گزینههای جدایی جنوب را پذیرفتهاند. بر اساس تحلیل منابع میدانی، حضرموت از ترتیبات سیاسی میان شمال و جنوب یمن جدا شده و اکنون تمرکز اصلی بر مثلث عدن-لحج-الضالع است.
المحرمی، که پیشتر در حوزه اقتصادی و فروش عسل فعالیت میکرد، اکنون به عنوان مهره سعودی در جنوب یمن عمل میکند. وی با تغییر نام «کمربند امنیتی» به «نیروی امنیت ملی» نشان داده است که قادر است ساختارهای نظامی و امنیتی را بدون هماهنگی با رئیس شورای ریاستی تغییر دهد. این اقدام نه تنها نشاندهنده قدرت عمل وی است، بلکه بیانگر تضعیف نقش رشاد العلیمی در مناطق جنوبی نیز میباشد.
پیامدهای اقدام المحرمی برای ثبات جنوب یمن
تصمیمات المحرمی پیامدهای مهمی برای ثبات جنوب یمن دارد. با توجه به دیدگاه وی و حمایت سعودیها، حضرموت عملاً از دولت جنوبی جدا میشود و دولت فرضی جنوب، در صورت اعلام، بدون منابع اقتصادی و نقاط استراتژیک قادر به ادامه حیات نخواهد بود. این مسئله میتواند منجر به افزایش تنشها میان مناطق جنوبی و شمالی و همچنین ایجاد خلأ امنیتی شود که گروههای مسلح و بازیگران خارجی میتوانند از آن بهرهبرداری کنند.
از سوی دیگر، این اقدامات باعث شده است که شورای رهبری ریاستی عملاً در مناطق جنوبی هیچ نفوذ عملی نداشته باشد و نقش رشاد العلیمی محدود به هماهنگیهای پشت صحنه از ریاض شود. این وضعیت، نوعی انتقال قدرت و مشروعیت سیاسی از مرکز به مهرههای محلی با حمایت خارجی را نشان میدهد.
تحلیل تحولات و اهداف سعودیها
بر اساس شواهد و تحلیلهای میدانی، سعودیها با استفاده از المحرمی تلاش میکنند:
کنترل کامل مناطق جنوبی و جلوگیری از نفوذ نیروهای غیرهمسو.
مدیریت پروژه جدایی جنوب با حداقل هزینه سیاسی و بدون مواجهه مستقیم با افکار عمومی.
محدود کردن نقش حضرموت در دولت فرضی جنوب و جلوگیری از تمرکز قدرت در این منطقه.
تضمین دسترسی به منابع اقتصادی و بنادر حیاتی جنوب یمن.
این اقدامات نشان میدهد که عربستان از پروژه وحدت یمن فاصله گرفته و به جای آن، سیاستهای عملی و پروژهای برای جدایی جنوب با محوریت مناطق استراتژیک جنوب دنبال میکند.
نقش المحرمی به عنوان مهره سعودی
عبدالرحمن المحرمی نه تنها فرمانده نظامی است، بلکه بهعنوان سیاستمداری عمل میکند که قادر است دستورهای شورای ریاستی و نیروهای امنیتی را بدون هماهنگی مستقیم با مرکز تغییر دهد. این وضعیت، وی را به مهرهای کلیدی در پروژه جدایی جنوب تبدیل کرده و نشان میدهد که نقش واقعی وی فراتر از حمایت ظاهری از تصمیمات شورای ریاستی است.
پیامدهای استراتژیک تحولات جنوب یمن و نقش سعودیها
تحرکات اخیر المحرمی نشاندهنده تغییر رویکرد سعودیها در جنوب یمن است. این تغییر رویکرد با هدف ایجاد یک دولت جنوبی تحت کنترل سعودی و محدود کردن حضرموت بهعنوان منطقهای مستقل دنبال میشود. پیامدهای این تحولات برای یمن میتواند شامل افزایش تنشها، فروپاشی احتمالی دولت جنوبی فرضی و ایجاد خلأ امنیتی در مناطق حیاتی جنوب باشد.
با توجه به تحولات، میتوان پیشبینی کرد که نقش عربستان در تعیین سرنوشت جنوب یمن، بهویژه مناطق عدن، لحج و الضالع، بیش از پیش پررنگ خواهد شد و طرح پروژه جدایی جنوب با محوریت مهرههای محلی مانند المحرمی ادامه خواهد یافت.