انتشار مجموعهای از اسناد رسمی توسط وزارت دادگستری ایالات متحده آمریکا [گزارش کامل یمن نیوز]، بار دیگر پرده از لایههای پنهان مناسبات قدرت، اقتصاد و سیاست در پرونده یمن برداشت؛ اسنادی که اینبار نه از طریق منابع مستقل یمنی، بلکه از دل بایگانیهای رسمی واشنگتن بیرون آمده و از ارتباط مستقیم جفری اپستین، سرمایهدار جنجالی آمریکایی، با شاهر عبدالحق، تاجر شناختهشده یمنی، حکایت دارد. مکاتباتی که از تجارت «قات» آغاز میشود و به جنگ، ژئوپلیتیک، ایران، عربستان و حتی ترور یک نماینده سازمان ملل میرسد.
انتشار این اسناد در زمانی صورت میگیرد که روایت رسمی آمریکا و متحدانش درباره جنگ یمن، بیش از هر زمان دیگری با چالش مشروعیت و اعتبار روبهروست. نکته قابل تأمل آن است که این مکاتبات، نه از سوی رسانههای مستقل یمنی، بلکه از درون ساختار قضایی آمریکا افشا شدهاند؛ امری که خود بهتنهایی نشاندهنده شکافهای عمیق در روایتسازی غربی درباره یمن است.
اپستین؛ چهرهای فراتر از یک رسوایی اخلاقی
جفری اپستین در افکار عمومی غرب بیشتر بهعنوان نماد فساد اخلاقی و شبکههای سیاه قدرت شناخته میشود؛ فردی که ارتباط او با سیاستمداران، سرمایهداران و سرویسهای امنیتی هنوز هم پرسشهای بیپاسخی را به همراه دارد. اما اسناد جدید نشان میدهد اپستین صرفاً یک چهره فاسد اخلاقی نبوده، بلکه بهطور فعال در پروژههای سیاسی–اقتصادی مرتبط با خاورمیانه، بهویژه یمن، حضور ذهن و ارتباط داشته است.
مکاتبات او با شاهر عبدالحق نشان میدهد اپستین بهدقت تحولات یمن را دنبال میکرده و درک روشنی از منافع آمریکا و عربستان در این کشور داشته است.
عبدالحق؛ روایت یمنی در برابر روایت غربی
شاهر عبدالحق در این مکاتبات، برخلاف تصویرسازی رایج غرب از نخبگان یمنی، شخصیتی مستقل، منتقد و آگاه از معادلات بینالمللی نشان میدهد. او بارها تأکید میکند که مردم یمن «تروریست» نیستند و آنچه این کشور را به ورطه بحران کشانده، دخالتهای خارجی و پروژههای تحمیلی قدرتهای بزرگ است.
این موضعگیریها بهروشنی با گفتمان رسانهای آمریکا و عربستان در تضاد قرار دارد؛ گفتمانی که سالهاست تجاوز نظامی به یمن را با برچسب «مبارزه با تروریسم» توجیه میکند.
قات؛ اقتصاد بومی یا طعمه سرمایهداری جهانی؟
یکی از بخشهای قابل توجه مکاتبات، پرداختن به گیاه «قات» است. عبدالحق قات را نه صرفاً یک محصول کشاورزی، بلکه بخشی از بافت اجتماعی و اقتصادی یمن معرفی میکند. او با نگاهی واقعگرایانه به پیامدهای زیستمحیطی و مصرف آب، پیشنهاد تبدیل قات به عصاره یا نوشیدنی برای بازارهای خارجی را مطرح میکند؛ بازاری که در آن مصرف برگ قات غیرقانونی است، اما سودآوری اقتصادی همچنان جذاب باقی میماند.
در این نقطه، اپستین نقش «واسطهگر سرمایهداری» را ایفا میکند؛ کسی که حاضر به ایجاد ارتباط است، اما با احتیاط از ورود مستقیم مالی پرهیز میکند. این رفتار، الگویی آشنا از نقشآفرینی سرمایهداران آمریکایی در اقتصاد کشورهای بحرانزده است.
جنگ یمن در آیینه مکاتبات محرمانه
مهمترین بخش اسناد، بدون تردید مربوط به تحلیل جنگ یمن است. عبدالحق بهصراحت از تجاوز عربستان سعودی انتقاد میکند و این جنگ را ناعادلانه، تحمیلی و در خدمت منافع خارجی میداند. او همچنین به نقش ایران اشاره میکند، اما آن را در چارچوب واکنش به مداخلات گستردهتر آمریکا و متحدانش تحلیل میکند.
در مقابل، اپستین موضعی کاملاً همسو با سیاستهای رسمی واشنگتن اتخاذ میکند. او با ادعای «سادهلوحی» درباره یمن، در عمل از راهبرد آمریکا و عربستان در مقابله با آنچه «نفوذ ایران» مینامد، دفاع میکند؛ دفاعی که عملاً چشم خود را بر فاجعه انسانی، محاصره و کشتار غیرنظامیان میبندد.
آمریکا، عربستان و مهندسی بحران
این مکاتبات نشان میدهد جنگ یمن نه یک «درگیری داخلی»، بلکه نتیجه مهندسیشده یک پروژه ژئوپلیتیکی است. پروژهای که در آن، آمریکا نقش طراح، عربستان نقش مجری و ملت یمن نقش قربانی را ایفا میکند.
تأکید اپستین بر مشروعیت اقدامات ریاض، دقیقاً همان خط رسانهای است که سالها از سوی شبکههای غربی تکرار شده و امروز با اسناد رسمی خود آمریکا زیر سؤال رفته است.
رد پای دیپلماسی پنهان و عملیات امنیتی
بخش دیگری از اسناد به مسائل لجستیکی، سفرها و ارتباطات غیررسمی اختصاص دارد؛ از پرواز از طریق آدیسآبابا و دبی گرفته تا معرفی دیپلماتها و واسطهها. اما آنچه این بخش را حساس میکند، اشاره به یادداشتی درباره تلاش برای ترور یک نماینده سازمان ملل است.
این موضوع نشان میدهد که سطح آگاهی و درگیری این دو شخصیت با تحولات یمن، صرفاً در حد تحلیل سیاسی نبوده، بلکه به لایههای امنیتی و میدانی نیز نزدیک شده است.
افشای ناخواسته؛ شکست روایت رسمی غرب
نکته کلیدی این اسناد آن است که افشاگری از درون سیستم آمریکا صورت گرفته است. این مسئله نشان میدهد حتی در ساختار قدرت غرب نیز شکافهایی درباره روایت یمن وجود دارد. روایتی که سالها با سانسور، تحریف و فشار رسانهای تحمیل شده، امروز با اسناد رسمی خودشان به چالش کشیده میشود.
یمن؛ حقیقتی که دیگر قابل پنهانسازی نیست
انتشار مکاتبات میان جفری اپستین و شاهر عبدالحق، فراتر از یک افشای تاریخی یا حاشیهای است. این اسناد نشان میدهد جنگ یمن نه یک اشتباه، بلکه یک انتخاب آگاهانه از سوی آمریکا و متحدانش بوده است؛ انتخابی که با علم به پیامدهای انسانی، اقتصادی و سیاسی انجام شده است.
امروز، با انباشت این افشاگریها، روایت مقاومت یمن بیش از هر زمان دیگری مشروعیت مییابد. یمن نه میدان تسویهحساب قدرتهای خارجی، بلکه کشوری با هویت، تاریخ و ارادهای مستقل است؛ حقیقتی که حتی اسناد وزارت دادگستری آمریکا نیز ناخواسته آن را تأیید میکنند.