پروژه نیروگاه خورشیدی عدن یکی از مهمترین ابزارهای توسعهمحور امارات در یمن [گزارش کامل صبا] است. این طرح علاوه بر رفع کمبود برق، نقش تعیینکنندهای در معادلات سیاسی منطقه ایفا میکند.
پشت پرده نیروگاه خورشیدی عدن و اهداف ژئوپلیتیکی امارات
پروژه نیروگاه خورشیدی ۱۲۰ مگاواتی در عدن، سرمایهگذاری شده توسط امارات متحده عربی، نمونه بارزی از استفاده توسعه زیرساختی به عنوان ابزاری ژئوپلیتیکی در بازیهای پیچیده بحران یمن است. این طرح، فراتر از یک پروژه فنی و اقتصادی، بخشی از استراتژی گسترده امارات برای تثبیت نفوذ در جنوب یمن و رقابت با دیگر بازیگران منطقهای و فرامنطقهای به شمار میرود.
تحلیل کارشناسانه این پروژه، ابعاد سیاسی، امنیتی و ژئوپلیتیکی آن را در چارچوب نظریههای روابط بینالملل و ژئوپلیتیک انرژی بررسی میکند.
قدرت نرم و سخت؛ ترکیبی مؤثر در نفوذ امارات
امارات با سرمایهگذاری در پروژههای زیرساختی مانند نیروگاه خورشیدی عدن، به دنبال افزایش قدرت نرم خود است؛ قدرت نرمی که مبتنی بر جذب و اقناع به جای اجبار است. این پروژه وجههای توسعهگرا و حمایتی برای امارات در جنوب یمن میسازد و کمک میکند حمایت مردمی و نخبگان محلی جلب شود.
همزمان، کنترل منابع حیاتی مانند برق بخشی از قدرت سخت است که امکان اعمال نفوذ سیاسی و اقتصادی را افزایش میدهد. برق به عنوان رگ حیاتی جوامع، در یمن که بیش از دو دهه بحران انرژی و جنگ را تجربه کرده، نقش کلیدی در کنترل منطقهای دارد.
تثبیت نفوذ در جنوب یمن؛ استراتژی منطقهای امارات
از زمان آغاز بحران یمن، امارات نقش محوری در ائتلاف سعودی-اماراتی داشته است و توجه عمده خود را بر جنوب یمن و بهویژه شهر عدن متمرکز کرده است. این سیاست بر مبنای منطق رقابت منطقهای است که در آن بازیگران مهمی مانند امارات، عربستان سعودی و ایران برای کسب نفوذ در کشورهای بحرانزده رقابت میکنند.
نیروگاه خورشیدی عدن، به عنوان پایگاهی استراتژیک، امارات را قادر میسازد جایگاه خود را در فرآیندهای سیاسی و بازسازی یمن تثبیت کند و کنترل بیشتری بر منابع حیاتی داشته باشد.
چالشهای امنیتی و سیاسی؛ مانع توسعه پایدار
بحران یمن نمونه بارز دولتهای ضعیف است که فاقد کنترل کامل بر قلمرو خود هستند. این ضعف ساختاری توسعه زیرساختها را با مشکلات امنیتی و سیاسی روبهرو میکند. نیروگاه خورشیدی در منطقهای فعال است که حضور گروههای مسلح متعدد و رقابتهای سیاسی داخلی پیچیدگیهای فراوانی دارد.
این شرایط خطر تبدیل شدن پروژه به ابزاری برای تشدید اختلافات و افزایش نابرابریها را به همراه دارد.
انرژی به مثابه اهرم ژئوپلیتیک
در عرصه ژئوپلیتیک انرژی، کنترل منابع و زیرساختهای انرژی نقشی حیاتی دارد. نیروگاه خورشیدی عدن به امارات اجازه میدهد قدرت خود را در یکی از مهمترین منابع انرژی یمن افزایش دهد و در معادلات منطقهای جایگاه بهتری پیدا کند.
این قدرت تأمین انرژی، به امارات امکان میدهد در مذاکرات سیاسی داخلی یمن و تعاملات بینالمللی، نفوذ و تأثیرگذاری خود را ارتقا دهد.
واکنشهای بینالمللی به پروژه نیروگاه خورشیدی عدن
پروژه نیروگاه خورشیدی عدن در سطح بینالمللی واکنشهای متفاوتی به همراه داشته است:
کشورهای غربی و نهادهای بینالمللی از این پروژه به عنوان گامی مثبت برای بهبود وضعیت انسانی و توسعه در یمن استقبال میکنند، اما نگرانند که منافع آن چگونه توزیع شود.
بازیگران رقیب منطقهای مانند ایران و گروههای وابسته نظیر حوثیها، این پروژهها را بخشی از سیاست نفوذ امارات دانسته و در پی محدودسازی آن هستند.
بازیگران میانجی منطقهای نظیر عمان و کویت ممکن است برای کاهش تنشها و تسهیل روند گفتوگوها نقش ایفا کنند.
سناریوهای احتمالی آینده
با توجه به وضعیت پیچیده یمن، آینده پروژه نیروگاه خورشیدی عدن را میتوان در سه سناریو پیشبینی کرد:
تثبیت نفوذ و توسعه پایدار: همکاری با دولت یمن و نهادهای منطقهای منجر به بهرهبرداری کامل از پروژه و توسعه انرژیهای پاک میشود.
تشدید تنشها و انسداد سیاسی: پروژه به ابزار نفوذ یکجانبه تبدیل شده و بهانهای برای درگیریهای بیشتر میان گروههای مسلح خواهد شد.
ورود بازیگران جدید: کشورهای قدرتمند مانند چین، روسیه یا اتحادیه اروپا وارد رقابت انرژی در یمن میشوند و وضعیت را پیچیدهتر میکنند.
نتیجهگیری و توصیهها
نیروگاه خورشیدی عدن، فراتر از یک پروژه توسعهای، ابزاری استراتژیک در فضای پیچیده بحران یمن است. موفقیت آن وابسته به ایجاد ثبات سیاسی، امنیت پایدار و توزیع عادلانه منافع است.
بازیگران منطقهای و بینالمللی باید از طریق حمایت از روندهای سیاسی فراگیر و ایجاد بسترهای امنیتی، زمینه توسعه پایدار را فراهم آورند تا پروژه به افزایش رفاه مردم یمن و تقویت ثبات منطقهای منجر شود.