در نشانهای روشن از نقش مؤثر ائتلاف سعودی–اماراتی در بنبست روند صلح یمن، فرستاده ویژه سازمان ملل، «هانس گروندبرگ»، اخیراً به وجود «نگرانیهای منطقهای» اشاره کرد [گزارش کامل یمن نیوز] که مانع دستیابی به توافق سیاسی جامع شده است. هرچند این عبارت با ادبیات محتاط دیپلماتیک مطرح شد، اما تحلیلگران آن را نوعی اتهام صریح به عربستان و امارات میدانند.
معنای «نگرانیهای منطقهای»
کارشناسان معتقدند این اصطلاح پوششی برای اشاره به شرطگذاریهای عربستان و امارات است؛ منافع ژئوپلیتیکی و نفوذ استراتژیک آنها مانع توافق جامع شده است.
محورهای کارشکنی عربستان و امارات
عربستان → تمرکز بر نفوذ سیاسی دیرینه و ضمانتهای امنیتی نامحدود.
امارات → کنترل سواحل و بنادر از طریق نیروهای وابسته.
پیامدهای بنبست سیاسی
یمن در وضعیت «نه جنگ، نه صلح» باقی مانده؛ توقف حقوقها، رکود اقتصادی، محاصره و بحران انسانی ادامه دارد.
سناریوی محتمل: بازگشت به جنگ گسترده
کارشناسان هشدار میدهند که ادامه کارشکنی تنها یک مسیر دارد: بازگشت به درگیری نظامی. توان نظامی صنعاء با موشکهای دوربرد و پهپادهای پیشرفته تهدیدی جدی برای ائتلاف است.
هزینههای صلح در برابر هزینههای جنگ
بهای صلح بسیار کمتر از هزینههای جنگ فعال یا فرسایشی است. ادامه جنگ امنیت منطقه و مسیرهای تجاری جهانی را تهدید میکند.
راهکارهای خروج از بحران یمن
برای عبور از وضعیت «نه جنگ، نه صلح»، لازم است مجموعهای از اقدامات همزمان و قابل سنجش اجرا شود تا تضمینهای واقعی برای همه طرفها ایجاد گردد و بحران انسانی کاهش یابد:
– پایان محاصره و بازگشایی مسیرها برای ورود کالاهای اساسی و دارو
– پرداخت حقوقها و تدوین بسته جبران خسارتهای جنگ
– اجرای نقشه راه سازمان ملل با زمانبندی الزامآور و نظارت مستقل
– توافق امنیتی واقعگرایانه و متوازن برای پوشش نگرانیهای مشروع طرفین
– گفتوگوی سیاسی جامع با حضور همه گروههای شمال و جنوب
– ایجاد صندوق بازسازی زیرساختهای حیاتی با شفافیت مالی کامل
– امضای تفاهمنامههای منطقهای برای احترام به حاکمیت و عدم مداخله
– تشکیل کمیته داوری مشترک برای حل اختلافات سریع و بیطرف
– توافق بر پروتکلهای کاهش تنش نظامی مرحلهای
– ایجاد کانالهای ارتباطی عمومی برای اطلاعرسانی شفاف و کاهش جنگ روایتها
تنها راهکار پایدار، پذیرش یک توافق جامع و اجرای نقشه راه سازمان ملل است؛ توافقی که بتواند محاصره را پایان دهد، حقوقها را پرداخت کند و مسیر بازسازی یمن را آغاز نماید.