افشای بخشهایی از مذاکرات محرمانه میان مقامات ارشد عربستان سعودی و دولت ترامپ در واشنگتن [گزارش کامل الخبر الیمنی]، بار دیگر پرده از شکافهای عمیق در راهبرد آمریکا در قبال ایران و منطقه برداشت. اطلاعاتی که رسانههای آمریکایی، بهویژه وبسایت اکسیوس منتشر کردهاند، نشان میدهد ریاض در موقعیتی پیچیده و پرهزینه قرار گرفته؛ جایی میان فشار لابی صهیونیستی برای تشدید تنش و نگرانی عمیق کشورهای خلیج فارس از پیامدهای یک درگیری فراگیر منطقهای.
در روزهای اخیر، رسانههای آمریکایی با انتشار جزئیاتی از مکالمات و دیدارهای محرمانه مقامات عربستان سعودی در واشنگتن، تلاش کردند تصویری تازه از پشتپرده تحرکات سیاسی و امنیتی آمریکا در قبال ایران ارائه دهند. بر اساس این افشاگریها، محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، در یکی از مکالمات خود با دونالد ترامپ، رئیسجمهور وقت آمریکا، خواستار اقدام نظامی مستقیم علیه ایران شده و هشدار داده بود که در صورت عدم اجرای وعدههای ترامپ، «ایران قویتر از گذشته» ظاهر خواهد شد.
این روایت، هرچند از سوی رسانههای آمریکایی برجسته شده، اما در بطن خود تناقضات عمیقی را آشکار میکند؛ تناقضی که نشان میدهد عربستان سعودی نه بازیگری مشتاق جنگ، بلکه طرفی گرفتار در میان فشارهای متضاد واشنگتن، تلآویو و واقعیتهای امنیتی منطقه است.
سفر پرابهام بن سلمان به واشنگتن؛ دیپلماسی یا فشار امنیتی؟
بن سلمان در پایان هفته گذشته وارد واشنگتن دیسی شد و با شماری از مقامات ارشد دولت ترامپ، از جمله وزرای دفاع و امور خارجه و همچنین مشاور امنیت ملی آمریکا دیدار کرد. این سفر در شرایطی انجام شد که منطقه شاهد افزایش کمسابقه تنشها، تحرکات نظامی آمریکا و استقرار ناوهای جنگی در آبهای منطقه بود؛ تحرکاتی که بهطور آشکار بهعنوان پیام تهدیدآمیز علیه ایران تفسیر شد.
نکته قابلتأمل آن است که این سفر تنها چند روز پس از تماس تلفنی محمد بن سلمان با رئیسجمهور ایران صورت گرفت؛ تماسی که در آن ولیعهد عربستان متعهد شده بود برای جلوگیری از هرگونه تجاوز نظامی علیه ایران و یافتن راهحلی دیپلماتیک برای بحران موجود تلاش کند. این دوگانگی رفتاری، پرسشهای جدی درباره واقعیت موضع ریاض در قبال تنشهای منطقهای ایجاد کرده است.
افشاگری اکسیوس؛ روایت آمریکا یا ابزار فشار؟
به گفته تحلیلگران، زمانبندی افشای این مذاکرات تصادفی نیست. این نخستین بار است که دولت ترامپ یا رسانههای نزدیک به آن، جزئیاتی از گفتوگوهای انجامشده تنها چند روز پس از وقوع را منتشر میکنند. چنین اقدامی بیشتر به یک ابزار فشار سیاسی و روانی شباهت دارد تا صرفاً اطلاعرسانی رسانهای.
کارشناسان معتقدند واشنگتن تلاش دارد با افشای این مکالمات، عربستان سعودی را در برابر افکار عمومی منطقهای و بینالمللی در موقعیتی قرار دهد که ناچار به همراهی با سناریوی تشدید تنش علیه ایران شود؛ سناریویی که بیش از همه مطلوب لابی صهیونیستی در آمریکاست.
شکاف در دولت ترامپ؛ «خلیج» در برابر «صهیونیست»
افشاگریهای اخیر نشان میدهد دولت ترامپ از دو جریان اصلی با رویکردهای متضاد تشکیل شده است. یک جریان که میتوان آن را «محور صهیونیستی» نامید، بهطور آشکار خواستار تشدید تنش و حتی درگیری نظامی مستقیم با ایران است. در مقابل، جریان موسوم به «محور خلیج»، که شامل برخی متحدان عرب آمریکا بهویژه عربستان سعودی است، نسبت به پیامدهای فاجعهبار چنین درگیریای هشدار میدهد.
کشورهای خلیج فارس بهخوبی میدانند که هرگونه جنگ علیه ایران، نخستین پیامدهای خود را بر امنیت داخلی آنها تحمیل خواهد کرد؛ بهویژه با توجه به حضور پایگاههای نظامی آمریکا در خاک عربستان و دیگر کشورهای منطقه که میتوانند به اهداف مستقیم پاسخ ایران تبدیل شوند.
معامله ۹ میلیارد دلاری؛ تطمیع امنیتی یا باج سیاسی؟
وزارت امور خارجه ایالات متحده همزمان با این افشاگریها اعلام کرد که واشنگتن قصد دارد یک سیستم دفاع هوایی به ارزش ۹ میلیارد دلار، شامل موشکها و تجهیزات پیشرفته، به عربستان سعودی بفروشد. اگرچه ریاض تاکنون نه این قرارداد را تأیید کرده و نه آن را امضا کرده است، اما تحلیلگران این پیشنهاد را بخشی از تلاش آمریکا برای اطمینانبخشی ظاهری به عربستان در برابر پیامدهای احتمالی یک درگیری نظامی میدانند.
این در حالی است که تجربه سالهای گذشته نشان داده سیستمهای دفاعی آمریکایی، حتی در برابر حملات محدود، نتوانستهاند امنیت کامل عربستان را تضمین کنند؛ موضوعی که نگرانیهای ریاض را دوچندان کرده است.
نگرانی ریاض از سناریوی اسرائیلی
یکی از محورهای اصلی اختلاف میان عربستان و لابی صهیونیستی، ارزیابی متفاوت آنها از آینده منطقه است. در حالی که رژیم صهیونیستی تشدید تنش و تضعیف ایران را بهعنوان اولویت راهبردی خود دنبال میکند، عربستان سعودی بهخوبی آگاه است که هرگونه بیثباتی گسترده، میتواند این کشور را به دومین هدف مستقیم پروژههای توسعهطلبانه اسرائیل تبدیل کند.
از این منظر، ریاض تضعیف ایران را نهتنها تضمینکننده ثبات منطقه نمیداند، بلکه آن را آغاز مرحلهای خطرناک از ناامنیهای زنجیرهای تلقی میکند.
ریاض در دوراهی واشنگتن؛ همراهی پرهزینه یا فاصلهگذاری هوشمندانه؟
افشای جزئیات مذاکرات عربستان در واشنگتن، بیش از هر چیز نشاندهنده بحران راهبردی آمریکا و متحدانش در مدیریت پرونده ایران است. تلاش واشنگتن برای کشاندن ریاض به سناریوی درگیری، با واقعیتهای امنیتی و محاسبات منطقهای عربستان همخوانی ندارد.
در شرایطی که آمریکا و لابی صهیونیستی بهدنبال افزایش فشار و تنش هستند، عربستان سعودی ناچار است میان خواست متحد سنتی خود و منافع حیاتیاش یکی را انتخاب کند؛ انتخابی که میتواند آینده امنیتی کل منطقه را تحتتأثیر قرار دهد. آنچه مسلم است، هرگونه ماجراجویی نظامی علیه ایران، نهتنها بحرانها را حل نخواهد کرد، بلکه آتش بیثباتی را به سراسر خاورمیانه خواهد کشاند.
آیا واشنگتن ریاض را به میدان درگیری با ایران میکشاند؟ | افشای پشتپرده مذاکرات محرمانه عربستان و دولت ترامپ