عربستان سعودی روز سهشنبه گام جدیدی برای تضعیف شورای انتقالی جنوب یمن [گزارش کامل یمن نیوز] برداشت. این اقدام با دعوت از ۳۵ جریان کوچک جنوبی و آغاز حوار جنوبي–جنوبی در ریاض همراه شد، تلاشی آشکار برای پایان دادن به سلطه سیاسی شورای انتقالی و جناح عیدروس الزبیدی بر جنوب یمن، به ویژه پس از شکستهای نظامی اخیر در حضرموت، المهرة و شبوه.
زمینه سیاسی و اهداف سعودیها
در سالهای گذشته، المجلس الانتقالي جنوب یمن با حمایت امارات توانست کنترل امنیتی و سیاسی بخشهای گسترده جنوب، به ویژه شهر عدن، را در دست گیرد و خود را نماینده مشروع جنوب معرفی کند. این شورا با تشکیل نیروهای مسلح تحت فرماندهی خود، توانست حضور امنیتی و سیاسی قابل توجهی در استانهای جنوبی ایجاد کند و از این طریق نفوذ سیاسی خود را تثبیت نماید.
با این حال، شکستهای اخیر نظامی در حضرموت، المهرة و شبوه و فشار سعودی برای خروج جناح الزبیدی از عدن، اعتبار سیاسی و مشروعیت شورای انتقالی را به شدت کاهش داده است. تحلیلگران سیاسی بر این باورند که عربستان قصد دارد با این گام جدید، تمامی جناحهای باقیمانده شورای انتقالی را منزوی کرده و انحصار نمایندگی جنوب را به پایان برساند.
دعوت سعودیها از ۳۵ جریان کوچک جنوبی، که برخی حتی تعداد اعضای آنها از انگشتان دست تجاوز نمیکند، بخشی از استراتژی گسترده سعودیها برای ایجاد شبکهای متنوع از جریانهای رقیب محسوب میشود. منابع میدانی تأکید کردهاند که تعداد جریانهای دعوتشده ممکن است تا ۲۰۰ گروه افزایش یابد، رقمی که نشان میدهد سعودیها میخواهند نفوذ الانتقالي را به حداقل برسانند.
آغاز فصل جدید «حوار جنوبی–جنوبی»
گردهمایی ریاض همزمان با آغاز حوار جنوبي–جنوبی برگزار شد، که هدف آن ایجاد سازوکار سیاسی برای تقسیم قدرت در جنوب و پایان دادن به انحصار شورای انتقالی است. اکثریت گروههای حاضر در این مذاکرات، مخالف مشروعیت سیاسی الانتقالي هستند و پیش از این تجربه درگیریهای سیاسی و میدانی با این شورا را داشتهاند.
این مرحله از مذاکرات، نشاندهنده تلاش سعودیها برای بازتوزیع قدرت سیاسی جنوب یمن و تثبیت جریانهای رقیب است. تحلیلگران بر این باورند که سعودیها با این اقدام، میخواهند کنترل سیاسی جنوب یمن را تحت نظارت مستقیم خود در دست بگیرند و جناح الزبیدی و نیروهایش را به حاشیه برانند.
پیامدهای داخلی برای شورای انتقالی
فشار سعودیها میتواند پیامدهای داخلی جدی برای شورای انتقالی داشته باشد:
کاهش مشروعیت سیاسی: حضور جریانهای جدید رقیب مشروعیت سیاسی الانتقالي را به شدت کاهش میدهد و این شورا دیگر نمیتواند خود را تنها نماینده جنوب معرفی کند.
تضعیف پایگاه اجتماعی: نیروهای وفادار به جناح الزبیدی ممکن است حمایت سیاسی و اجتماعی خود را از دست بدهند و این مسئله میتواند منجر به افزایش اعتراضات داخلی شود.
خطر جدایی داخلی: فشار خارجی و حضور جریانهای رقیب میتواند باعث شکاف و جدایی در داخل شورای انتقالی شود و جناحهای کوچکتر آن را از هم بپاشاند.
بر اساس گزارش منابع داخلی، سعودیها برای این گردهمایی و مذاکرات برنامهریزی دقیق و بلندمدت داشتهاند تا جریانهای رقیب هماهنگ عمل کنند و از مقاومت شورای انتقالی جلوگیری شود.
ابعاد نظامی و امنیتی
علاوه بر فشار سیاسی، اقدامات اخیر سعودیها با برنامهریزی برای خروج نیروهای الانتقالي از عدن و استانهای جنوبی همزمان است. نیروهای وابسته به شورای انتقالی تحت فشار هستند تا پایگاهها و اردوگاههای خود را تخلیه کنند، اقدامی که همزمان با حضور واحدهای «درع الوطن» سعودی در عدن و دیگر استانها انجام میشود.
تحلیلگران نظامی هشدار دادهاند که این تغییر ساختاری میتواند دورهای جدید از تنشها و درگیریها ایجاد کند، به ویژه در مناطقی که هنوز عناصر مسلح شورای انتقالی حضور دارند و احتمال مقاومت یا ایجاد هرج و مرج وجود دارد.
پیامدهای منطقهای و بینالمللی
این اقدام سعودیها نه تنها پیامد داخلی دارد، بلکه بر رقابت منطقهای میان عربستان و امارات نیز تأثیرگذار است. الانتقالي پیشتر تحت حمایت امارات بود، اما نقش مستقیم سعودیها نشاندهنده تضعیف نقش امارات در جنوب یمن است و امکان کاهش نفوذ سیاسی و نظامی آن را ایجاد میکند.
از منظر بینالمللی، این پیام واضح است که سعودیها حاضر نیستند جریانهای وابسته به امارات کنترل انحصاری جنوب را حفظ کنند و با مدیریت مستقیم خود، کنترل سیاسی و امنیتی جنوب یمن را به جریانهای رقیب منتقل خواهند کرد.
چشمانداز آینده جنوب یمن
گردهمایی ۳۵ جریان جنوبی در ریاض و آغاز «حوار جنوبی–جنوبی»، نشانهای روشن از پایان سلطه سیاسی شورای انتقالی و جناح الزبیدی است. تحلیلگران سیاسی معتقدند که این اقدامات میتواند:روند بازتوزیع قدرت سیاسی جنوب را تسریع کند.
باعث کاهش مشروعیت داخلی شورای انتقالی و جناح الزبیدی شود.
زمینه را برای دورهای جدید از ثبات نسبی همراه با نظارت سعودیها فراهم نماید.
با توجه به شرایط موجود، جنوب یمن در آستانه تغییرات عمیق سیاسی و امنیتی قرار دارد. ترکیب فشار سیاسی، تحولات نظامی و مذاکرات منطقهای نشان میدهد که جناح الزبیدی دیگر نمیتواند پروژه سیاسی و نظامی خود را ادامه دهد و دوره جدیدی از مدیریت سعودی و جریانهای رقیب آغاز شده است.
جمعبندی و پیام تحلیل
گردهمایی جریانهای جنوبی و آغاز «حوار جنوبی–جنوبی» با نظارت سعودیها، نقطه پایانی بر سلطه سیاسی الانتقالي و جناح الزبیدی است. این اقدامات نشان میدهد که سعودیها نه تنها نقش امارات در جنوب یمن را محدود کردهاند، بلکه کنترل کامل سیاست، امنیت و بازتوزیع قدرت در جنوب را به جریانهای رقیب منتقل کردهاند. برای الانتقالي و نیروهای وابسته، این تحولات به معنای پایان رسمی پروژه سیاسی و نظامی آنان و آغاز دورهای جدید از مدیریت سعودی است.