یمن بار دیگر صحنه تلاش عربستان برای بازتولید سناریوی شکستخورده سال ۲۰۱۵ [گزارش کامل شبکه المسیر] است. با افزایش حملات هوایی به حضرموت و المهرة، ریاض در تلاش است نیروهای وابسته به امارات را مهار کند، اما تجربه تاریخی نشان میدهد فشار نظامی تنها بحران را تشدید میکند.
بازتولید سناریوی ۲۰۱۵ با ابزارهای جدید
یمن بار دیگر شاهد تلاش عربستان سعودی برای بازتولید سناریوی شکستخورده سال ۲۰۱۵ است؛ سناریویی که تحت عنوان «حمایت از دولت مستعفی» طراحی شد اما اکنون با ابزارهای متفاوت و شرایط داخلی متحولشده، بیش از پیش به بنبست رسیده است. مشاهدات میدانی نشان میدهد ریاض با تشدید حملات هوایی به استانهای جنوبی، به ویژه حضرموت و المهرة، در تلاش است نفوذ نیروهای وابسته به امارات را مهار کند و آنها را به اطاعت از دستورات خود وادارد.
بر اساس اطلاعات میدانی، مأموریت درخواست مداخله نظامی از سوی آنچه عربستان «ائتلاف» مینامد، این بار به رشاد العلیمی سپرده شده است. هدف اعلامشده این اقدام، وادار کردن شورای انتقالی جنوب به خروج از حضرموت و المهرة است، اما تحلیل دقیقتر نشان میدهد که هدف اصلی ریاض کنترل نیروهای تحت نفوذ امارات و محدود کردن استقلال عملی آنهاست.
تفاوت امروز با سال ۲۰۱۵
با این حال، تفاوت امروز با سال ۲۰۱۵ بسیار عمیق است. تجاوز آن سال پس از پیروزی انقلاب ۲۱ سپتامبر ۲۰۱۴ صورت گرفت؛ انقلابی که وابستگی یمن به آمریکا و عربستان را پایان داد و باعث شد ریاض با حمایت آمریکا و رژیم صهیونیستی، ائتلافی گسترده برای سرکوب ملت یمن تشکیل دهد. جنگ ویرانگری که علاوه بر هزینههای انسانی و اقتصادی سنگین، به شکست ائتلاف انجامید و نشان داد که قدرت هوایی و مداخلات خارجی نمیتواند اراده مردم یمن را تسلیم کند.
امروز اما شرایط متفاوت است. ائتلاف دیروز اکنون دچار اختلاف و فروپاشی شده است. تنش میان عربستان و امارات به شکل مستقیم در جبهههای جنوبی یمن بروز کرده و نیروهای وابسته به هر یک، در تقابل مستقیم با هم قرار گرفتهاند.
تهدیدها و فشارهای نظامی عربستان
بر اساس تحلیلهای میدانی، هدف اصلی ریاض مهار و کنترل نیروهای اماراتی در حضرموت و المهرة است؛ نیروهایی که دیگر نقش تعیینشده خود را ایفا نمیکنند و از دستورهای خارجی سرپیچی میکنند. تهدید به بمباران و افزایش حملات هوایی، ابزار اصلی عربستان برای بازگرداندن این نیروها به مسیر اطاعت است، اما تجربه گذشته نشان داده که چنین فشارهایی بحران را عمیقتر میکنند.
از دیدگاه صنعاء و جریانهای انقلابی، تحولات حضرموت و المهرة ادامه همان تجاوز سال ۲۰۱۵ است. تفاوت میان نیروهای عربستان و امارات در این دیدگاه معنایی ندارد؛ همه در خدمت دستورکار خارجیاند و هدف اصلی محدود کردن اراده مستقل یمنیهاست.
امکان توافق سیاسی و پیامدهای آن
در عرصه سیاسی، امکان دستیابی به توافق میان عربستان و شورای انتقالی همچنان مطرح است. چنین توافقی میتواند شامل خروج نیروهای وابسته به امارات از حضرموت و المهرة در مقابل واگذاری سهم قابل توجهی از قدرت به شورای انتقالی در دولت یا نهاد موسوم به «ریاستی» باشد. با این حال، تحلیلگران تأکید دارند که چنین توافقهایی تنها در صورت تضمین واقعی عربستان و برخورداری از ضمانتهای بینالمللی میتواند موفق باشد.
تحلیلگران همچنین به چند عامل کلیدی اشاره میکنند که باعث بنبست کنونی عربستان شده است:
فرسودگی نیروی انسانی و اقتصادی عربستان و امارات پس از بیش از هفت سال جنگ مستقیم و غیرمستقیم علیه یمن؛
مقاومت و انسجام داخلی نیروهای انقلابی و مردمی؛
اختلافات فزاینده میان کشورهای ائتلاف که باعث کاهش هماهنگی و افزایش تقابلهای داخلی شده است.
تجربه تاریخی تکرار شدنی نیست
تحولات اخیر نشان میدهد عربستان در حال تکرار همان سناریوی شکستخورده سال ۲۰۱۵ است، با این تفاوت که امروز نیروهای داخلی یمن تجربه، آگاهی و انسجام بیشتری دارند و ائتلاف خارجی توان گذشته را ندارد. آینده بحران حضرموت و المهرة هنوز روشن نیست، اما سناریوی نظامی صرف، بدون پیگیری راهکار سیاسی واقعبینانه، به شکست دیگری برای ریاض منجر خواهد شد.
آنچه اکنون در یمن رخ میدهد، نه صرفاً یک درگیری منطقهای، بلکه ادامه مقاومت یک ملت مستقل در برابر پروژههای سلطهجویانه خارجی است. روزهای آینده نشان خواهد داد که آیا عربستان به تجربههای گذشته خود تکیه خواهد کرد یا مجبور خواهد شد مسیر مصالحه واقعی و سیاسی را در پیش گیرد.