دو روز پیش فایننشال تایمز گزارش داد که [گزارش کامل الخبری الیمنی] رسانههای تحت کنترل دولت سعودی، کمپین گسترده و هماهنگی علیه امارات متحده عربی به راه انداختهاند. این اقدامات در پی اختلافات رو به گسترش بین دو قدرت منطقهای، به ویژه در جریان درگیریهای یمن، شدت یافته است. تحلیلگران میگویند این تنشهای رسانهای، فراتر از اتهامات معمول و سنتی، به یک جنگ روانی منطقهای علیه امارات تبدیل شده و نشاندهنده عمیق شدن اختلافات بین ریاض و ابوظبی است.
محور اتهامات سعودیها علیه ابوظبی
رسانههای سعودی، از جمله کانال الاخباریه و حسابهای وابسته به دولت در شبکههای اجتماعی، امارات را به چند محور اصلی متهم کردهاند:
نقض حقوق بشر در یمن و حضرموت
حمایت مالی و تسلیحاتی از جناحهای جداییطلب جنوبی
تشدید عملیات خصمانه علیه نیروهای وفادار به دولت یمن تحت حمایت ریاض
این گزارشها شامل تصاویری از بازداشتگاهها و سلولهای مخفی در حضرموت بود که به گفته رسانههای سعودی، تحت نظارت مستقیم امارات اداره میشوند. هرچند وزارت دفاع ابوظبی این اتهامات را رد کرده و گفته که این تأسیسات صرفاً پادگانها، اتاقهای عملیات و پناهگاههای مستحکم هستند، اما رسانههای سعودی از این موضوع به عنوان نمونهای از اقدامات پنهان و غیرقانونی امارات یاد کردهاند.
فضای رسانهای و اجتماعی پرتنش
حسابهای کاربری وابسته به ریاض در شبکههای اجتماعی، علاوه بر انتشار اتهامات علیه ابوظبی، خواستار اقدامات تشدیدکننده مانند بستن مرزهای زمینی و حریم هوایی با امارات شدهاند. تحلیلگران میگویند شدت تبادل رسانهای بین دو طرف، در خلیج فارس کمسابقه است و یادآور بحران خلیج فارس در سال ۲۰۱۷ است، زمانی که عربستان سعودی و امارات قطر را در بحبوحه اتهامات متقابل محاصره کردند.
ریشههای بحران: اختلاف در شورای انتقالی جنوب
فایننشال تایمز اشاره کرده است که ریشههای بحران فعلی به دسامبر گذشته بازمیگردد، زمانی که شورای انتقالی جنوب، تحت حمایت امارات، حملهای برای تصرف استانهای حضرموت و المهره در مرز با عربستان آغاز کرد. این اقدام، از دید ریاض، تهدیدی مستقیم برای امنیت ملی عربستان محسوب شد و ابوظبی را به چشمپوشی و حمایت پنهان از این عملیات متهم کرد.
تحلیلگران نزدیک به رسانههای انصارالله معتقدند که این اختلافات نشاندهنده رقابتهای استراتژیک پنهان بین دو قدرت منطقهای است و اتحاد ۲۰۱۵ برای مقابله با انصارالله در یمن، تنها پوششی برای تقابل منافع شخصی و منطقهای امارات و عربستان بوده است.
واکنشهای داخلی امارات
رسانههای رسمی امارات، در مقابل، واکنش محتاطانهای نشان دادهاند، اما فعالان و تحلیلگران اماراتی در شبکههای اجتماعی به شدت به حملات سعودی پاسخ دادهاند. هادی المنصوری، شاعر و فعال اماراتی، در پستهای خود لفاظیهای ضد اماراتی سعودی را کمپین هماهنگ از یک منبع واحد توصیف کرد و آنها را به سخره گرفت.
این واکنشها نشان میدهد که ابوظبی قصد ندارد صرفاً سکوت کند و با استفاده از ابزار رسانهای و شبکههای اجتماعی تلاش دارد روایت خود را به مخاطبان داخلی و منطقهای منتقل کند.
مدل متمرکز ریاض و شبکههای نفوذ ابوظبی
تحلیلگران سعودی اختلافات بین امارات و عربستان را ناشی از رویکردهای متفاوت آنها در مدیریت بحرانهای منطقهای میدانند. عربستان بر تقویت مدل متمرکز دولت-ملت تمرکز دارد، در حالی که امارات گاهی به شبکههای نفوذ و بازیگران غیردولتی متکی است.
این تفاوت رویکرد، باعث شده تا حتی در ائتلاف نظامی علیه انصارالله در یمن، دو کشور به طور مکرر با یکدیگر درگیر شوند. جاسر الجاسر، روزنامهنگار سعودی، امارات را متهم به «خیانت به مشارکت با پادشاهی در یمن» کرده و این اختلاف را به منش سیاسی و استراتژیک عمیق بین دو قدرت خلیج فارس نسبت داده است.
پیامدهای منطقهای و بینالمللی
تحلیلگران میگویند این تبادل رسانهای شدید، بیش از آنکه صرفاً جنگ لفظی باشد، پیامدهای واقعی در سطح منطقه دارد. فشار رسانهای سعودیها میتواند به تحریک جامعه بینالمللی و متحدان منطقهای برای اعمال محدودیتها و سیاستهای تنبیهی علیه ابوظبی منجر شود.
علاوه بر آن، ادامه این تنشها میتواند موجب افزایش بیثباتی در یمن و جنوب شبهجزیره عربستان شود و امنیت مرزهای مشترک و جریانهای اقتصادی و انرژی را تحت تأثیر قرار دهد.
تشدید اختلافات خلیج فارس؛ امارات در چه موقعیتی قرار دارد؟
با بررسی روندها و تحلیل فایننشال تایمز، روشن است که امارات متحده عربی در بحبوحه این حملات رسانهای سعودی، با چالشهای جدی سیاسی و دیپلماتیک مواجه است. کمپین رسانهای سعودیها، نه تنها ابعاد حقوق بشری و نظامی را هدف قرار داده، بلکه تلاش میکند تصویر امارات را در افکار عمومی منطقهای مخدوش کند.
با وجود اینکه امارات از طریق شبکههای اجتماعی و واکنشهای تحلیلگران خود، تلاش میکند روایت مقابل را ارائه دهد، فشار رسانهای سعودیها نشان میدهد که اختلافات خلیج فارس فراتر از اختلافات سنتی بین خانوادههای حاکم است و میتواند پیامدهای گسترده برای ثبات منطقهای داشته باشد.
تحلیلگران معتقدند که این بحران، یادآور بحران خلیج فارس ۲۰۱۷ است و نشان میدهد که رقابت ابوظبی و ریاض، با وجود ائتلافهای نظامی، همچنان ادامه دارد و نفوذ اقتصادی، نظامی و رسانهای دو کشور میتواند مسیر تحولات خلیج فارس و یمن را به شدت تحت تأثیر قرار دهد.