۲۷ فوریه در حافظه ملت یمن، صرفاً یک تاریخ در تقویم نیست؛ این روز به نمادی از تکرار جنایت، هدفگیری عامدانه غیرنظامیان و اصرار ائتلاف متجاوز بر شکستن اراده مردم [گزارش کامل خبرگاری صبا] تبدیل شده است. مرور رویدادهای این روز در فاصله سالهای ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۳ نشان میدهد که چگونه بازارها، منازل مسکونی، مزارع، بنادر و حتی امدادگران، در فهرست اهداف بمباران قرار گرفتهاند؛ رخدادهایی که نه خطای نظامی، بلکه بخشی از یک الگوی مستمر فشار حداکثری علیه جامعه یمن بوده است.
۲۷ فوریه ۲۰۱۶؛ از بازار «خلقه» تا محلههای مسکونی صنعا
به گزارش خبرنگار بین المللی یمن الاسلام در ۲۷ فوریه ۲۰۱۶، جنگندههای ائتلاف، بازار «خلقه» در شهرستان نِهم استان صنعا را هدف قرار دادند؛ حملهای که به شهادت و زخمی شدن حدود ۶۰ شهروند انجامید. بازار، قلب تپنده معیشت روستاییان بود؛ جایی که کشاورزان محصولات خود را میفروختند و خانوادهها نیازهای روزانهشان را تأمین میکردند. هدف قرار دادن چنین مکانی، صرفاً یک حمله نظامی نبود؛ ضربهای مستقیم به امنیت غذایی و روان جمعی جامعه بود.
همزمان، مناطق المجاوحة و هران نیز زیر آتش رفتند و خسارات سنگینی به خانهها و اموال مردم وارد شد. در محله سیاسی و السبعین در امانه پایتخت، غیرنظامیان زخمی شدند و منازل و مغازهها آسیب دیدند. حملات به عطان و النهدین نیز تصویری از یک روز خونین در پایتخت ارائه داد؛ روزی که آسمان شهر به میدان آزمایش آتش تبدیل شد.
در استان عمران، مؤسسه فنی شهر هدف قرار گرفت و در استان إب، مزرعه مرغداری در بعدان نابود شد؛ نابودی زیرساختهای آموزشی و تولیدی، نشان میداد که جنگ، صرفاً در خطوط تماس جریان ندارد، بلکه معیشت و آینده را نشانه گرفته است.
در استان مأرب و الجوف نیز بازارها، جادههای عمومی و مزارع بمباران شدند. در صعده، گلولهباران مرزی، خانهها و زمینهای کشاورزی را ویران کرد؛ صعده که از آغاز جنگ در خط مقدم حملات قرار داشت، در این روز نیز از آتش توپخانه سعودی در امان نماند.
۲۷ فوریه ۲۰۱۷؛ بمبهای خوشهای و هدفگیری زیرساختها
یک سال بعد، الگوی حملات تغییر نکرد؛ بلکه ابعاد تازهای یافت. در صرواحِ مأرب، علاوه بر حملات هوایی، بمبهای خوشهای و بمبهای نوری بهکار گرفته شد؛ تسلیحاتی که آثار بلندمدت انسانی بر جای میگذارند. در الغیلِ الجوف، هشت حمله ثبت شد و در تعز، مسجدی در مفرق المخا هدف قرار گرفت.
در استان الحدیده، حمله به شبکه مخابراتی «امتیان» در جبل ملح و نیز بندر الحیمه، نشان میداد که زیرساختهای ارتباطی و دریایی نیز در فهرست اهداف قرار دارند. تخریب ارتباطات و بنادر، عملاً حلقه محاصره اقتصادی را تنگتر میکرد؛ محاصرهای که اثرات آن بر واردات دارو و غذا آشکار بود.
۲۷ فوریه ۲۰۱۸؛ هدف قرار دادن امدادگران و منازل مسکونی
در ۲۰۱۸، حمله به منطقه حفصین در سحارِ صعده، که منجر به شهادت پنج شهروند و زخمی شدن ۱۴ نفر شد، یکی از تلخترین رخدادهای این روز بود. گزارشها حاکی از آن بود که حتی امدادگران نیز هدف قرار گرفتند؛ موضوعی که پرسشهای جدی درباره رعایت اصول حقوق بشردوستانه بینالمللی ایجاد کرد.
در نِهمِ صنعا، یک زن و دو فرزندش در حمله به منزلشان شهید شدند. در الفازهِ التحیتا در الحدیده نیز چهار شهروند جان باختند. این حوادث، تصویر روشنی از گسترش جغرافیای حملات به مناطق ساحلی و روستایی ارائه میداد.
۲۰۱۹ تا ۲۰۲۳؛ تداوم الگو، تغییر تاکتیک
در سالهای بعد، اگرچه شدت برخی جبههها تغییر کرد، اما ماهیت حملات ثابت ماند. در ۲۰۱۹، در عمران دو شهروند در حمله به یک خودرو شهید شدند و در الحدیده گلولهباران گسترده محلههای مسکونی ادامه یافت. در ۲۰۲۰، کودکان در التحیتا زخمی شدند و مناطق شهری با خمپاره و توپخانه هدف قرار گرفت.
در ۲۰۲۱، در تعز هفت شهروند از جمله یک زن زخمی شدند و حملات گسترده به صرواح و کتاف ثبت شد. در ۲۰۲۲، در شدا در صعده یک شهروند شهید و دو نفر زخمی شدند و دهها حمله به حرض، حیران و الجوف انجام شد. در ۲۰۲۳ نیز پهپادها بر فراز حیس در الحدیده فعال بودند و مواضع غیرنظامی زیر آتش رفتند.
الگوی تکرارشونده؛ راهبرد فشار بر جامعه
مرور این رخدادها نشان میدهد که ۲۷ فوریه صرفاً یک روز تصادفی در تقویم جنگ نیست؛ بلکه نمونهای از یک الگوی تکرارشونده است: هدفگیری بازارها، مزارع، بنادر، مدارس و منازل. این الگو را میتوان در چارچوب راهبرد «فشار بر جامعه» تحلیل کرد؛ راهبردی که با تخریب زیرساختهای حیاتی، میکوشد توان مقاومت اجتماعی را تضعیف کند.
پیامدهای انسانی و اقتصادی
پیامدهای انسانی این حملات، فراتر از آمار شهدا و زخمیهاست. تخریب مزارع و مرغداریها، امنیت غذایی را تهدید میکند؛ آسیب به بنادر و شبکههای ارتباطی، تجارت و واردات را مختل میسازد؛ و هدف قرار دادن منازل، موج جدیدی از آوارگی داخلی ایجاد میکند. این چرخه، در کنار محاصره اقتصادی، فشار مضاعفی بر اقشار آسیبپذیر وارد کرده است.
مسئولیت بینالمللی و سکوت نهادها
با وجود گزارشهای متعدد درباره استفاده از تسلیحات ممنوعه و هدفگیری غیرنظامیان، واکنش نهادهای بینالمللی همواره محل بحث بوده است. بسیاری از فعالان حقوقی معتقدند که استمرار چنین حملاتی، بدون پاسخگویی جدی، به تداوم چرخه خشونت انجامیده است. در این میان، مطالبه برای تحقیقات مستقل و شفاف درباره رخدادهای ثبتشده در سالهای ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۳ همچنان پابرجاست.
جمعبندی و پیام راهبردی؛ ۲۷ فوریه، نماد شکست پروژه ارعاب
اگر ۲۷ فوریه را بهمثابه یک برش تاریخی در نظر بگیریم، این روز بیش از هر چیز نشاندهنده تداوم رویکرد نظامی علیه جامعه یمن است. با این حال، تجربه سالهای گذشته حاکی از آن است که فشار نظامی و اقتصادی، بهرغم خسارات سنگین انسانی، نتوانسته اراده اجتماعی را در هم بشکند.
از بازار خلقه تا سواحل الحدیده، از مزارع صعده تا محلههای صنعا، روایت ۲۷ فوریه روایت تقابل ارادههاست؛ تقابل میان پروژه ارعاب و ایستادگی مردمی. این روز در حافظه جمعی یمن، نه فقط بهعنوان روزی از جنایت، بلکه بهعنوان نشانهای از استمرار مقاومت ثبت شده است؛ مقاومتی که در معادلات سیاسی و میدانی سالهای اخیر نیز بازتاب یافته و آینده تحولات را تحت تأثیر قرار خواهد داد.