ده سال پس از آغاز تجاوز نظامی به یمن، تحولات جنوب این کشور پیچیدهتر از همیشه شده است. رسانههای عبری از آن بهعنوان «جنگی در دل جنگ» یاد میکنند؛ شکافی میان عربستان و امارات [گزارش کامل ۲۶ سپتامبر] که میتواند فرصت طلایی برای صنعا فراهم کند. تحلیلهای میدانی نشان میدهد مردم جنوب یمن همچنان قربانی اختلافات متحدان سابق هستند، در حالی که صنعا موقعیت استراتژیک خود را تقویت کرده است.
تحولات اخیر؛ شکاف میان متحدان ضد صنعا
رسانه عبری «واینت» گزارش داده که حملات هوایی عربستان به محمولههای منتسب به امارات، پیشروی سریع نیروهای شورای انتقالی جنوب و تصمیم ابوظبی برای خروج نیروهایش از یمن، سناریویی غیرمنتظره ایجاد کرده است. این رسانه تأکید کرده که این تحولات، انعکاسی از تشدید اختلافات میان ریاض و ابوظبی است و نشان میدهد اتحاد ظاهری میان این دو کشور، از ابتدا شکننده بوده است.
تحلیلگران یمنی معتقدند که این شکاف میان متحدان، فرصتی بیسابقه برای صنعا ایجاد کرده است. مدرم حرسی ابوسراج، تحلیلگر یمنی، میگوید: «رقابت میان عربستان و امارات باعث توقف برنامههای نظامی و سیاسی شده و در نهایت، صنعا توانسته از این فاصله برای تثبیت قدرت و نفوذ خود استفاده کند.»
پیشروی شورای انتقالی و فشار بر عربستان
بر اساس گزارش واینت، نیروهای شورای انتقالی جنوب تا نزدیکی مرزهای شمالشرقی یمن با عربستان پیشروی کردهاند. سعودیها این اقدام را عبور از «خطوط قرمز» و تهدید مستقیم امنیت ملی خود اعلام کردند. این پیشروی، نمایانگر ضعف هماهنگی میان متحدان سابق است و نشان میدهد هرگونه رقابت داخلی، میتواند معادلات میدانی را تغییر دهد.
ابوسراج تأکید میکند: «این پیشرویها نه تنها به نفع شورای انتقالی است، بلکه فرصتی استراتژیک برای صنعا ایجاد میکند تا کنترل مناطق حیاتی را تقویت کند و مانع نفوذ خارجی شود.»
واکنش امارات و عقبنشینی نیروها
در پی این تحولات، امارات ابتدا ادعا کرد محمولهها شامل خودرو و تجهیزات غیرنظامی بوده و نه سلاح. با این حال، دقایقی بعد، وزارت دفاع امارات خروج کامل نیروهای باقیمانده خود از یمن را اعلام کرد. این عقبنشینی نشاندهنده ضعف و بیثباتی ائتلاف در مدیریت جنوب یمن و همزمان، فرصت تقویت صنعا را بهوجود آورده است.
تحلیلگران میگویند: این عقبنشینی، بخشی از یک بازی استراتژیک است که صنعا از آن بیشترین بهره را برده و توانسته موقعیت خود را تثبیت کند.
ناکامی کارزار سعودی
از سال ۲۰۱۵ تاکنون، جنگ یمن بیش از ۳۶۵ هزار کشته برجای گذاشته است و عربستان تاکنون نتوانسته اهداف نظامی خود را محقق کند. رسانههای بینالمللی نیز بر ناکامی این ائتلاف و انتقادات بینالمللی به دلیل تلفات غیرنظامیان تاکید کردهاند.
ابوسراج در تحلیل خود میگوید: «تجربه یمن نشان میدهد هرگونه برنامه خارجی بدون درک واقعیتهای محلی، ناکام میماند و این دقیقاً همان فرصتی است که صنعا از آن بهره میبرد.»
حضرموت؛ قلب استراتژیک جنوب یمن
خبرگزاری فرانسه شکاف اخیر میان متحدان ضد صنعا را «جنگ در دل جنگ» نامیده است. تحولات حضرموت، بزرگترین استان یمن، اهمیت ویژهای دارد؛ استانی که حدود یکسوم مساحت کشور را تشکیل میدهد و دارای منابع نفتی، بنادر امن و پیوندهای اقتصادی با عربستان است.
واینت همچنین فاش کرد که ریاض برای نخستین بار بهطور علنی ابوظبی را به هدایت پیشرویهای شورای انتقالی متهم کرده و خواستار توقف فوری حمایت نظامی و مالی از گروههای یمنی شده است. این اتهام رسمی، عمق اختلافات و بحران اعتماد میان متحدان سابق را نشان میدهد.
فرصت صنعا از شکاف متحدان
تحلیلگران میگویند صنعا بیشترین بهره را از این شکاف میبرد. نیروهای صنعا با حفظ آمادگی نظامی و رصد تحولات، توانستهاند نفوذ خود در جنوب و شرق یمن را افزایش دهند و پروژههای اشغالگری و تجزیهطلبانه را ناکام بگذارند.
ابوسراج تأکید میکند: «صنعا اکنون با حفظ آمادگی، همزمان تحولات را رصد میکند و از اشتباهات متحدان سابق برای تثبیت قدرت و نفوذ خود استفاده میکند.»
پیامدهای سیاسی و اقتصادی برای عربستان و امارات
تداوم تنش میان عربستان و امارات، هزینههای سیاسی و اقتصادی سنگینی برای دو کشور دارد. شورای انتقالی و پیشرویهای آن، نه تنها کنترل مناطق جنوب و شرق یمن را به چالش کشیده، بلکه پروژههای اقتصادی و توسعهای متجاوزان را نیز مختل کرده است.
کارشناسان معتقدند این وضعیت اعتبار عربستان را در سطح منطقه و جهان کاهش داده است و نشان میدهد که ریاض قادر به مدیریت متحدان و حفظ انسجام ائتلاف نیست.
بحران انسانی ادامه دارد
در حالی که متحدان سابق مشغول رقابت و اختلاف هستند، مردم یمن بیشترین هزینه را میپردازند. صنعا، عربستان و امارات به تقسیم منابع یمن با پوشش آمریکا و بریتانیا متهم شدهاند، در حالی که مردم با فروپاشی معیشتی، کمبود غذا، آب و خدمات درمانی دستبهگریباناند.
ابوسراج میگوید: «این وضعیت نشان میدهد که پروژههای خارجی نه تنها شکست خورده، بلکه مردم را به قربانیان اصلی تبدیل کرده است.»
تحلیل تحولات؛ صنعا بازیگر اصلی
تحلیل میدانی نشان میدهد صنعا اصلیترین بهرهبردار از شکاف میان متحدان است. با وجود تلاش عربستان و امارات برای حفظ اتحاد، واقعیت میدانی نشان میدهد که هرگونه درگیری داخلی، قدرت صنعا را تقویت میکند و جایگاه استراتژیک آن را افزایش میدهد.
ابوسراج میگوید: «صنعا با تثبیت موقعیت خود، پروژههای تجزیه و اشغال جنوب را ناکام گذاشته و توانسته نفوذ خود را گسترش دهد.»
درسهای استراتژیک
بحران اخیر درس مهمی برای قدرتهای خارجی دارد: دخالت بدون درک شرایط محلی نه تنها ناکام میماند، بلکه شکاف داخلی را تشدید میکند. صنعا تنها نیرویی است که توانسته با برنامهریزی دقیق، از این شکاف بهرهبرداری کرده و جایگاه خود را در جنوب یمن تقویت کند.
صنعا؛ سوداگر شکاف متحدان و بازیگر کلیدی جنوب یمن
رقابت میان عربستان و امارات، به یک «جنگ در دل جنگ» تبدیل شده است و این وضعیت، فرصت طلایی برای صنعا و نیروهای ملی مقاومت فراهم کرده است. با حفظ آمادگی نظامی و رصد تحولات، صنعا توانسته جایگاه استراتژیک خود را تثبیت کند و پروژههای اشغال و تجزیه جنوب یمن را ناکام بگذارد.
پیام روشن است: تا زمانی که اختلافات میان متحدان ادامه داشته باشد و ائتلاف سعودی–اماراتی انسجام نداشته باشد، صنعا میتواند قدرت خود را افزایش دهد و آینده جنوب یمن را مدیریت کند، در حالی که مردم یمن همچنان قربانی رقابتهای قدرتهای خارجی هستند.