تحولات اخیر جنوب یمن نشان میدهد که [گزارش کامل المساء پرس] امارات متحده عربی با اتخاذ راهبردی دوگانه و حسابشده، در ظاهر از کاهش تنش با عربستان سعودی سخن میگوید، اما در عمل با تکیه بر شورای انتقالی جنوب، نبرد نیابتی و پروژه نفوذ خود را در این منطقه حساس ادامه میدهد؛ راهبردی که بیش از آنکه نشانه عقبنشینی باشد، بیانگر تغییر تاکتیک برای حفظ منافع راهبردی ابوظبی در جنوب یمن است.
تحلیل دادههای سیاسی و گزارشهای میدانی از استانهای جنوبی یمن نشان میدهد که آنچه امروز از سوی امارات بهعنوان «کاهش نقش نظامی» یا «حمایت از روند سیاسی» تبلیغ میشود، در واقع بخشی از یک نمایش دیپلماتیک هدفمند است. ابوظبی تلاش دارد با مدیریت تصویر خود در سطح رسانهای و سیاسی، از تشدید اختلافات با عربستان جلوگیری کند، بیآنکه از ابزارهای میدانی و نفوذ واقعی خود چشم بپوشد.
جنوب یمن در سالهای اخیر به یکی از مهمترین میدانهای رقابت میان بازیگران ائتلاف متجاوز تبدیل شده است. امارات که از ابتدای تجاوز به یمن، سرمایهگذاری گستردهای بر نیروهای محلی و ساختارهای امنیتی در جنوب انجام داده، بهخوبی آگاه است که عقبنشینی واقعی به معنای از دست دادن دستاوردهای چندساله خواهد بود. از همین رو، راهبرد «عقبنشینی نمایشی و کنترل پنهان» در دستور کار این کشور قرار گرفته است.
نمایش آشتیجویانه ابوظبی؛ کاهش تنش سیاسی با ریاض
در ماههای اخیر، امارات تلاش کرده با صدور بیانیههای دیپلماتیک، تغییر لحن رسانهای و تأکید بر گفتوگوهای یمنی–یمنی، این پیام را منتقل کند که بهدنبال ثبات و همگرایی با عربستان سعودی است. این رویکرد در شرایطی اتخاذ شده که اختلافات پنهان میان ریاض و ابوظبی بر سر آینده جنوب یمن، تقسیم نفوذ و مدیریت نیروهای محلی، به مرحلهای حساس رسیده است.
ابوظبی بهخوبی دریافته که ورود به یک تقابل آشکار با عربستان میتواند هزینههای منطقهای و بینالمللی سنگینی برایش داشته باشد. بنابراین، امتیازدهی ظاهری در سطح سیاسی، به ابزاری برای خرید زمان و کاهش فشارهای سعودی تبدیل شده است.
واقعیتهای میدانی جنوب یمن؛ نفوذی که متوقف نشده است
برخلاف روایت رسمی، شواهد میدانی از استانهای عدن و ابین نشان میدهد که نفوذ امارات در جنوب یمن همچنان فعال و تأثیرگذار است. حمایتهای لجستیکی، هماهنگیهای امنیتی و حفظ ساختارهای نظامی وابسته، همگی بیانگر آن است که ابوظبی صرفاً شکل حضور خود را تغییر داده، نه ماهیت آن را.
نقش ساختارهای امنیتی وابسته به امارات
ساختارهایی که طی سالهای گذشته با حمایت مستقیم امارات شکل گرفتهاند، همچنان ستون فقرات قدرت میدانی در جنوب یمن محسوب میشوند. این نیروها بدون پشتیبانی سیاسی و لجستیکی ابوظبی قادر به ادامه فعالیت نیستند و هرگونه تحرک آنها، در چارچوب منافع امارات تعریف میشود.
شورای انتقالی جنوب؛ ابزار فشار و اهرم میدانی
شورای انتقالی جنوب امروز به مهمترین بازوی نیابتی امارات در جنوب یمن تبدیل شده است. این شورا که با هدف پیشبرد پروژه جداییطلبانه و کنترل میدانی شکل گرفت، اکنون نقشی فراتر از یک بازیگر محلی ایفا میکند و به ابزار فشار ابوظبی در برابر ریاض بدل شده است.
از متحد عربستان تا عامل دردسرساز
شورای انتقالی که زمانی متحد اصلی عربستان در جنوب به شمار میرفت، امروز به عاملی چالشبرانگیز برای پروژه سعودی تبدیل شده است. اقدامات میدانی این شورا، عملاً بسیاری از ابتکارهای ریاض برای بازچینی صحنه جنوب یمن را با بنبست مواجه کرده است.
تلاشهای عربستان برای مهار نفوذ امارات
عربستان سعودی در واکنش به افزایش نفوذ امارات، تلاش دارد کنترل خود بر تحولات جنوب یمن را بازیابی کند. حمایت از گفتوگوهای جنوبی–جنوبی، بازگرداندن برخی چهرههای سیاسی و محدودسازی نقش شورای انتقالی، بخشی از این راهبرد است. با این حال، واقعیت میدانی نشان میدهد که مهار ساختارهای وابسته به ابوظبی کار آسانی نیست.
عدن و ابین؛ صحنه نبرد خاموش متحدان سابق
استانهای عدن و ابین به کانون اصلی رقابت پنهان ریاض و ابوظبی تبدیل شدهاند. افزایش ناامنیها، درگیریهای پراکنده و تحرکات نظامی مشکوک، بازتاب مستقیم تضاد دستورکارهای دو طرف است. در حالی که عربستان بهدنبال تثبیت وضعیت است، نیروهای وابسته به شورای انتقالی با اقدامات میدانی، عملاً روند هرگونه توافق خارج از چارچوب پروژه امارات را مختل میکنند.
نبرد پشت پرده برای کنترل جنوب یمن
آنچه امروز در جنوب یمن جریان دارد، صرفاً یک بحران محلی نیست، بلکه جلوهای از نبرد ژئوپلیتیکی خاموش میان عربستان و امارات است. امارات با تکیه بر راهبرد دوگانه «آشتی سیاسی و فشار میدانی»، تلاش میکند بدون پرداخت هزینه یک تقابل مستقیم، نفوذ خود را حفظ کند و ابتکار عمل را در میدان از دست ندهد.
تا زمانی که مداخله خارجی و پروژههای نیابتی ادامه داشته باشد، جنوب یمن همچنان صحنه تنشهای کنترلشده و بحرانهای فرسایشی باقی خواهد ماند. تجربه سالهای گذشته نشان داده است که عقبنشینیهای اعلامی اشغالگران، بیش از آنکه واقعی باشد، بخشی از یک بازی تاکتیکی است.