تحولات میدانی در شهر القطن و مناطق کلیدی حضرموت [گزارش کامل الخبری یمنی] نشان میدهد بحران جنوب یمن وارد مرحلهای خطرناک و بیثباتکننده شده است. گزارشها از حملات هوایی سعودی علیه فرماندهان شورای انتقالی و پیشروی نیروهای قبایل، نشانهای از فروپاشی نظم شکننده عربستان و رقابت شدید داخلی میان متحدان سابق است. این تحولات میتواند آینده سیاسی و امنیتی حضرموت و جنوب یمن را بهطور کامل تغییر دهد.
حضرموت؛ قلب پنهان بحران جنوب یمن
اهمیت حضرموت برای بازیگران داخلی و منطقهای غیرقابل انکار است. این استان نه تنها به دلیل وسعت جغرافیایی و موقعیت راهبردی در مسیرهای اصلی و دریای عرب اهمیت دارد، بلکه به دلیل منابع نفتی، بنادر استراتژیک و مراکز اداری، همواره میدان رقابت مستقیم بازیگران خارجی و نیروهای محلی بوده است. عربستان سعودی با ایجاد و تجهیز نیروهایی موسوم به «درع الوطن» تلاش کرده بود کنترل مستقیم بر وادی حضرموت اعمال کند؛ اقدامی که هدف آن محدود کردن نقش شورای انتقالی و نیروهای وابسته به امارات در این استان بود.
با این حال، تجربه نشان داده است که اقدامات عربستان نه تنها ثبات سیاسی ایجاد نکرده، بلکه شکافها و نارضایتیها را عمیقتر کرده است. نیروهای محلی، فرماندهان میدانی و حتی بخشهایی از شورای انتقالی، با تمرد و عقبنشینی مواجه شدهاند و این مسئله نشاندهنده شکست سیاستهای سعودی در مدیریت جنوب یمن است.
از مدیریت اختلاف تا رویارویی مستقیم
حملات هوایی احتمالی علیه موکب فرمانده تیپ «بارشید»، عبدالدائم الشعیبی، باید در چارچوب تغییر رویکرد عربستان تحلیل شود؛ عبور از مرحله «مدیریت تنش» به مرحله «تحمیل مستقیم با زور» علیه فرماندهان محلی و متحدان سابق. این تغییر سیاست نشان میدهد که عربستان دیگر به ابزارهای دیپلماتیک و رسانهای بسنده نمیکند و آماده است تا هرگونه مقاومت محلی را سرکوب کند.
انتخاب شخص الشعیبی بهعنوان هدف این عملیات، کاملاً حسابشده است. او یکی از فرماندهان بانفوذ شورای انتقالی در وادی حضرموت و مانع گسترش نفوذ نیروهای سعودی و «درع الوطن» به شمار میرود. هدف قرار دادن او، پیامی روشن به تمام فرماندهان محلی است: هر کسی که خارج از کنترل مستقیم سعودی عمل کند، حتی اگر دیروز متحد شما بوده، امروز در امان نخواهد بود.
پیامدهای سقوط تدریجی ائتلاف سعودی-اماراتی
تحولات اخیر القطن و دیگر مناطق حضرموت نشاندهنده فروپاشی روایت «ائتلاف برای ثبات» است. نیروهایی که زمانی همه زیر چتر یک ائتلاف معرفی میشدند، اکنون علیه یکدیگر در حال جنگ هستند و از سنگینترین ابزارهای نظامی، از جمله نیروی هوایی، استفاده میکنند. این وضعیت مشروعیت عربستان و امارات در جنوب یمن را کاهش داده و نشان میدهد که پروژههای خارجی دیگر قادر به مدیریت منطقه نیستند.
پیشروی قبایل و سقوط مناطق کلیدی
ورود مسلحان قبایل حضرموت به شهرهای کلیدی مانند المكلا و سقوط منطقه نظامی دوم، نمونه آشکار فروپاشی کنترل سعودی-اماراتی است. نیروهای شورای انتقالی، حتی پس از اعلام «مرحله انتقالی دو ساله» توسط عیدروس الزبیدی، نتوانستهاند انسجام لازم را حفظ کنند. گزارشها از فرار فرماندهان و تمرد نیروهای محلی نشان میدهد که تحمیل نظم از بیرون بدون حمایت مردمی با شکست مواجه شده است.
همچنین ویدئوهای منتشر شده از غارت و تخریب ساختمانهای دولتی و پایگاههای نظامی، نشان میدهد که بحران حضرموت اکنون به یک بحران امنیتی و اجتماعی نیز تبدیل شده است و شهروندان عادی بیشترین آسیب را متحمل میشوند.
حضرموت؛ آزمایشگاه شکست سیاستهای سعودی
حضور نیروهای سعودی و تلاش برای ایجاد ساختارهای نظامی موازی، نه تنها نفوذ آنها را تثبیت نکرده، بلکه شکافها و بیثباتی امنیتی را افزایش داده است. درگیریهای شدید میان شورای انتقالی و نیروهای «درع الوطن» نشان میدهد که حضرموت به آزمایشگاه شکست سیاستهای سعودی تبدیل شده و تلاش برای کنترل مطلق با ایجاد بیثباتی و تشدید شکافها همراه شده است.
در واقع، عربستان با تمرکز بر نیروهای شبهنظامی و ایجاد ساختارهای نظامی موازی، کنترل مستقیم خود را تحمیل میکند، اما این اقدام نه تنها به انسجام منطقه کمک نکرده، بلکه منجر به افزایش تنشها، فرار فرماندهان محلی و تضعیف مشروعیت سیاسی عربستان شده است.
پیامدهای امنیتی و سیاسی برای جنوب یمن
ادامه این روند پیامدهای خطرناکی به همراه خواهد داشت:
تشدید جنگ داخلی در جنوب و فرسایش نیروهای وابسته به ائتلاف سعودی-اماراتی
افزایش نارضایتی مردمی در حضرموت به دلیل ناامنی، حملات هوایی و تخریب زیرساختها
تضعیف جایگاه عربستان بهعنوان بازیگری که قادر به مدیریت متحدان خود نیست
باز شدن فضا برای نیروهای مستقل و محلی که از شکافها بهرهبرداری خواهند کرد
تحولات اخیر نشان میدهد که پروژههای خارجی در جنوب یمن وارد مرحلهای از فروپاشی و تقابل درونی شدهاند. عربستان که روزی مدعی رهبری ائتلاف و تأمین ثبات بود، اکنون خود به عامل اصلی انفجار بحران و بیثباتی در حضرموت تبدیل شده است.
آینده جنوب یمن در گرو معادلات داخلی و مقاومت محلی
تحولات القطن و دیگر مناطق حضرموت نشان میدهد آینده جنوب یمن بیش از آنکه در دست بازیگران خارجی باشد، به معادلات داخلی و توان نیروهای محلی وابسته است. پروژههای تحمیلی عربستان و امارات که سالها با ادعای ثبات تبلیغ میشدند، اکنون در حال فروپاشیاند و تشدید تنشها میان شورای انتقالی و نیروهای سعودی نشان میدهد که آینده سیاسی و امنیتی منطقه به دست خود مردم و فرماندهان محلی رقم خواهد خورد.
این گزارش نشان میدهد هرگونه پیشبینی درباره آینده حضرموت بدون توجه به مقاومت و سازماندهی داخلی، نادقیق خواهد بود. جنوب یمن اکنون صحنه رقابت شدید داخلی و خارجی است و مسیر پیشرو تنها با احترام به ساختارهای محلی، تعامل واقعی با مردم و کاهش وابستگی به پروژههای خارجی قابل مدیریت خواهد بود.
تحولات القطن و المكلا، از سقوط مناطق نظامی تا حملات هوایی و تمرد فرماندهان، پیامی روشن به همه بازیگران محلی و منطقهای دارد: اعمال زور و فشار خارجی بدون حمایت مردمی نه تنها بینتیجه است، بلکه خود میتواند عامل تشدید بحران و هرجومرج شود. جنوب یمن در حال تجربه دورهای از بحران بیسابقه است که تحولات آینده آن را بیشتر تعیین خواهد کرد.