تحولات اخیر در جنوب یمن [گزارش کامل الجدید پرس] از یک چرخش ناگهانی و معنادار در سیاستهای عربستان سعودی پرده برمیدارد؛ چرخشی که نه از سر بازنگری داخلی ریاض، بلکه در نتیجه فشارهای مستقیم و بیپرده ایالات متحده آمریکا شکل گرفته است. برخلاف برنامههای اولیه سعودی برای انحلال ساختارهای نظامی وابسته به «شورای انتقالی جنوب»، اکنون شواهد میدانی و سیاسی نشان میدهد که این پروژه متوقف شده و جای خود را به راهبردی نرمتر اما پیچیدهتر برای مهار و کنترل جنوب یمن داده است.
فشار واشنگتن؛ خط قرمز آمریکا در جنوب یمن
بر اساس اطلاعات بهدستآمده از منابع سیاسی و امنیتی، دولت آمریکا بهصورت مستقیم و آشکار با هرگونه اقدام عربستان برای فروپاشی تشکیلات نظامی وابسته به امارات در جنوب یمن مخالفت کرده است. این تشکیلات که در قالب «شورای انتقالی جنوب» و نیروهای تابع آن شکل گرفتهاند، از نگاه واشنگتن بخشی از زیرساخت امنیتی مورد نیاز برای مدیریت درگیریها و حفظ موازنه علیه انصارالله محسوب میشوند.
واشنگتن در پیامهای منتقلشده به ریاض تأکید کرده است که انحلال این نیروها میتواند منجر به خلأ امنیتی در عدن و مناطق ساحلی شده و معادلات آمریکا در بابالمندب و دریای سرخ را با تهدید جدی مواجه کند. به همین دلیل، سعودیها ناچار شدند یکی از حساسترین پروژههای خود در جنوب یمن را متوقف کنند.
از «انحلال» تا «مهار»؛ تغییر تاکتیک سعودی
عربستان که در ماههای گذشته بهدنبال حذف تدریجی ابزارهای امارات در جنوب بود، اکنون راهبرد خود را تغییر داده است. این تغییر نه بهمعنای پذیرش نفوذ ابوظبی، بلکه نشاندهنده عقبنشینی تاکتیکی در برابر فشار آمریکا است.
در چارچوب این رویکرد جدید، ریاض بهجای انحلال ساختاری نیروهای شورای انتقالی، سیاست «خرید وفاداری» فرماندهان میدانی و چهرههای اثرگذار این تشکیلات را در پیش گرفته است. پرداختهای مالی، وعده مناصب امنیتی و تضمینهای سیاسی، ابزارهایی هستند که سعودیها برای نفوذ نرمتر بهکار گرفتهاند.
این سیاست، نشان میدهد که عربستان بهجای برخورد پرهزینه و مستقیم، بهدنبال استحاله تدریجی این نیروها از درون است.
تغییر نام، تداوم مأموریت؛ فریب امنیتی در عدن
یکی از مهمترین نشانههای این چرخش، تصمیم برای ابقای نیروهای موسوم به «کمربند امنیتی» (الحزام الأمني) در شهر عدن است؛ نیروهایی که پیشتر قرار بود طبق دستور کمیته نظامی سعودی از این شهر خارج شوند.
بر اساس تصمیم جدید، این نیروها نهتنها از عدن خارج نخواهند شد، بلکه تحت نام جدید «امنیت ملی» (الأمن الوطني) به فعالیت خود ادامه میدهند. تغییر نام، بدون تغییر ماهیت و مأموریت، ترفندی آشنا در پروژههای امنیتی ائتلاف است که هدف آن، بازتولید همان ساختار پیشین با پوششی متفاوت است.
این اقدام نشان میدهد که عربستان، برخلاف ادعاهای رسانهای، نه بهدنبال پایان نفوذ شورای انتقالی، بلکه بهدنبال بازتعریف آن در قالبی قابلکنترلتر است.
ورود هیئت مشترک آمریکایی–سعودی؛ پیامهای یک سفر معنادار
همزمان با این تحولات، ورود یک هیئت نظامی مشترک از مقامات ارشد آمریکا و عربستان به فرودگاه عدن، توجه ناظران را به خود جلب کرده است. این هیئت بلافاصله پس از ورود، راهی پایگاه هوایی العند در استان لحج شد؛ پایگاهی که یکی از مهمترین مراکز نظامی جنوب یمن به شمار میرود.
انتخاب العند بهعنوان مقصد نخست، حامل پیام روشنی است: آمریکا قصد دارد مستقیماً در مهندسی امنیتی جنوب یمن نقشآفرینی کند و اجازه ندهد اختلافات ریاض و ابوظبی به تضعیف پروژههای راهبردی واشنگتن منجر شود.
عدن و بابالمندب؛ چرا جنوب برای آمریکا حیاتی است؟
جنوب یمن، بهویژه شهر عدن و مناطق ساحلی مشرف به بابالمندب، از منظر آمریکا اهمیتی فراتر از معادلات داخلی یمن دارد. این مناطق بخشی از شریان حیاتی تجارت جهانی و مسیرهای انرژی هستند و هرگونه تغییر کنترل در آنها، میتواند پیامدهای بینالمللی داشته باشد.
از این منظر، واشنگتن ترجیح میدهد ساختارهای امنیتی موجود اگر وابسته به امارات باشندحفظ شوند تا اینکه با تصمیمات شتابزده، توازن شکننده موجود فرو بریزد.
تضاد منافع ریاض و ابوظبی؛ آمریکا در نقش داور
آنچه امروز در جنوب یمن جریان دارد، بازتابی از تضاد منافع میان دو ضلع اصلی ائتلاف، یعنی عربستان و امارات است. ریاض بهدنبال تمرکز قدرت و حذف بازیگران مستقل است، در حالی که ابوظبی سعی دارد شبکههای نفوذ خود را حفظ کند.
در این میان، آمریکا نه در کنار یکی، بلکه در جایگاه تنظیمکننده این رقابت وارد شده است؛ نقشی که عملاً استقلال تصمیمگیری ریاض را بیش از پیش محدود میکند.
مهندسی دوباره جنوب یمن؛ بازطراحی بهجای بازسازی
مجموعه این تحولات نشان میدهد که جنوب یمن وارد مرحلهای تازه از مهندسی سیاسی–نظامی شده است. این مهندسی نه با هدف ثبات واقعی، بلکه برای مدیریت رقابتها، مهار انصارالله و حفظ منافع قدرتهای خارجی انجام میشود.
تغییر نام نیروها، جابهجایی فرماندهان، ورود هیئتهای خارجی و اعمال فشار دیپلماتیک، همگی ابزارهای این بازطراحی هستند؛ بازطراحیای که آینده جنوب یمن را بیش از گذشته به تصمیمات خارج از مرزهای این کشور گره میزند.
عقبنشینی ریاض، پیشروی واشنگتن
تحولات اخیر نشان میدهد که عقبنشینی عربستان از انحلال شورای انتقالی جنوب، نه یک انتخاب، بلکه نتیجه فشار مستقیم آمریکا بوده است. این عقبنشینی، ضعف استقلال راهبردی ریاض و عمق نفوذ واشنگتن در تصمیمات ائتلاف را آشکار میکند.
آمریکا با تحمیل خطوط قرمز خود، موفق شده است ساختارهای وابسته به امارات را حفظ کرده و همزمان عربستان را به اجرای نقش مجری سیاستهای خود در جنوب یمن وادار کند. پیام این تحولات روشن است: جنوب یمن نه صحنه تصمیمسازی ریاض، بلکه میدان مدیریت مستقیم آمریکا است؛ میدانی که در آن، نامها تغییر میکنند اما مأموریتها ثابت میمانند.