رسانههای سعودی در ماههای اخیر به شدت به امارات متحده عربی حمله کرده و نقشهای سیاسی، اقتصادی و نظامی آن در منطقه را زیر ذرهبین قرار دادهاند. روزنامه سعودی الجزیره با مقالهای تحت عنوان «اماراتی که در قلب ماست» نوشته احمد بن عثمان التویجری [گزارش کامل الخبری الیمنی]، امارات را به دخالت گسترده در اقتصاد مصر، حمایت از پروژه سد رنسانس اتیوپی و فعالیتهای اطلاعاتی علیه گروههای مقاومت فلسطین متهم کرده است. این تحرکات نشان میدهد که اختلافات ابوظبی و ریاض فراتر از مرزهای یمن گسترش یافته و به حوزههای سیاسی و اقتصادی کل منطقه کشیده شده است.
نفوذ اقتصادی امارات در مصر
تحلیلگران معتقدند امارات از وضعیت دشوار اقتصادی مصر برای نفوذ در بخشهای کلیدی و حیاتی این کشور استفاده کرده است. سرمایهگذاریهای ابوظبی در بندرها، بانکها، صنایع و کشاورزی امکان کنترل و اثرگذاری بر تصمیمات کلان اقتصادی مصر را فراهم میکند.
طبق مقاله التویجری، امارات اقدام به خرید سهام کلیدی در شرکتها و بانکهای مهم کرده است؛ از جمله:
بانک بینالمللی تجاری (CIB)
شرکت فناوری مالی فَوری
شرکت کود ابوقیر
موبکو
شرکت مدیریت کانتینر اسکندریه
علاوه بر این، سرمایهگذاریهای هنگفت امارات در املاک و مستغلات به ارزش میلیاردها دلار، نشاندهنده تلاش ابوظبی برای تثبیت حضور اقتصادی خود در مصر است. این اقدامات فراتر از سرمایهگذاری اقتصادی ساده است و هدف آن تأثیرگذاری بر سیاستهای حاکمیتی مصر و ایجاد اهرم فشار برای نفوذ در تصمیمات کلان این کشور است.
این نفوذ اقتصادی، علاوه بر اثرگذاری بر سیاستهای داخلی مصر، میتواند به کنترل جریان مالی و استراتژیک بخشهای مهم اقتصادی منجر شود و جایگاه امارات را به عنوان یک قدرت منطقهای تثبیت کند.
حمایت امارات از سد رنسانس اتیوپی
یکی دیگر از حوزههای جنجالی، حمایت مالی امارات از پروژه سد بزرگ رنسانس اتیوپی (GERD) است. رسانههای سعودی این اقدام را تهدیدی استراتژیک برای امنیت آبی مصر معرفی کردهاند. تحلیلگران میگویند حمایت امارات از این پروژه نشاندهنده راهبرد ابوظبی برای نفوذ در تصمیمگیریهای منطقهای و ایجاد فشار بر رقبای خود است.
امارات با این حمایت نه تنها تلاش میکند حضور اقتصادی و سیاسی خود را گسترش دهد، بلکه قصد دارد جایگاه خود را به عنوان یک قدرت منطقهای کلیدی تثبیت کند، حتی اگر این اقدام موجب تنش با کشورهای همسایه و بیثباتی شود.
کارشناسان هشدار میدهند که این حمایت مالی، در کنار سرمایهگذاریهای اقتصادی گسترده در کشورهای همسایه، میتواند تهدیدی مستقیم برای منافع ملی مصر و امنیت منطقهای باشد و رقابت قدرت میان امارات و عربستان را پیچیدهتر کند.
دخالت امارات در فلسطین و حمایت از اسرائیل
مقاله الجزیره مدعی است که امارات با ارائه اطلاعات میدانی به اسرائیل، نقش مستقیم در تجاوزات علیه نوار غزه داشته و گروههای مقاومت فلسطین را هدف قرار داده است. بر اساس گزارش یورونیوز در ژانویه ۲۰۲۳، اسنادی فاش شدهاند که نشان میدهند امارات از پایگاههای نظامی خود در یمن، اریتره و سومالی برای حمایت از عملیات اسرائیل علیه غزه استفاده کرده است.
تحلیلگران میگویند این اقدامات، ابوظبی را به عنوان یک عامل تحریک سیاسی و نظامی معرفی میکند و نشان میدهد که نفوذ امارات فراتر از حوزه اقتصادی است و به عرصه امنیت و سیاست منطقهای نیز کشیده شده است.
فعالیتهای رسانهای و اطلاعاتی امارات
علاوه بر حوزه اقتصادی و نظامی، امارات در حوزه اطلاعات و رسانهها نیز فعالیت گستردهای دارد. به گزارش الجزیره، ابوظبی با همکاری شرکتهای روابط عمومی اروپایی، تلاش کرده تا چهره نهادها و شخصیتهای اسلامی در غرب را مخدوش کند و افکار عمومی را به نفع سیاستهای خود شکل دهد.
کارشناسان معتقدند این اقدامات بخشی از راهبرد کلان امارات برای تثبیت نفوذ منطقهای و بینالمللی است و همزمان فشار بر رقبای منطقهای مانند مصر، فلسطین و عربستان سعودی را افزایش میدهد.
این تلاشها نشان میدهد که ابوظبی در حال پیگیری یک استراتژی جامع و چندجانبه است که حوزههای سیاسی، اقتصادی، اطلاعاتی و نظامی را پوشش میدهد و قصد دارد به عنوان یک بازیگر منطقهای مستقل عمل کند.
پیامدهای سیاسی و امنیتی فعالیتهای امارات
فعالیتهای ابوظبی در حوزههای اقتصادی، نظامی و اطلاعاتی موجب تنشهای داخلی و منطقهای شده است. رسانههای سعودی این اقدامات را نوعی رقابت غیرمستقیم با عربستان سعودی و کشورهای منطقه ارزیابی میکنند.
تحلیلگران سیاسی هشدار میدهند که تلاش امارات برای کنترل اقتصاد مصر، حمایت از سد رنسانس اتیوپی و دخالت در فلسطین میتواند موجب افزایش بیاعتمادی کشورهای منطقه نسبت به ابوظبی شود و ثبات سیاسی و اقتصادی منطقه را تحت تأثیر قرار دهد.
تأثیر بر روابط امارات و عربستان
اختلافات ابوظبی و ریاض در یمن، اکنون به رقابتهای اقتصادی، سیاسی و نظامی در سطح منطقهای کشیده شده است. تحلیلگران معتقدند امارات با نفوذ در تصمیمات کلان اقتصادی و حمایت از پروژههای استراتژیک، تلاش میکند جایگاه خود را به عنوان قدرت مستقل منطقهای تثبیت کند و نفوذ عربستان را به چالش بکشد.
این وضعیت نشان میدهد که رقابت ابوظبی و ریاض فراتر از مرزهای یمن و به سایر کشورهای منطقه کشیده شده و منافع کل خاورمیانه تحت تأثیر مستقیم سیاستهای امارات قرار دارد.
ابوظبی، قدرت منطقهای یا عامل بیثباتی؟
با نگاهی تحلیلی، مشخص است که امارات فراتر از سرمایهگذاری اقتصادی ساده عمل میکند و با نفوذ در اقتصاد مصر، حمایت از پروژههای استراتژیک مانند سد رنسانس و مداخله در مسائل فلسطین، به دنبال تثبیت جایگاه خود در منطقه و کاهش نفوذ رقبای کلیدی است.
این اقدامات از دید رسانههای سعودی و تحلیلگران نزدیک به انصارالله، یک تهدید مستقیم برای ثبات منطقهای محسوب میشوند و نشان میدهند که رقابت امارات و عربستان سعودی در منطقه به مرحلهای پیچیده و حساس رسیده است.
تحلیلگران هشدار میدهند که ادامه این روند میتواند به افزایش تنشهای سیاسی و اقتصادی، بیثباتی در کشورهای همسایه و اختلال در امنیت آبی و انرژی منطقه منجر شود. ابوظبی به عنوان یک بازیگر کلیدی منطقه، همزمان فرصتها و تهدیدهای زیادی را برای امنیت و ثبات خاورمیانه ایجاد میکند و نشان میدهد که قدرت اقتصادی و سیاسی میتواند هم ابزار نفوذ و هم عامل تنش باشد.