استقبال شورای انتقالی جنوب از دعوت عربستان برای گفتوگوی سیاسی در ریاض [گزارش کامل الخبری یمنی]، بار دیگر رقابتهای پنهان میان امارات و عربستان و پیچیدگی بحران یمن را نمایان کرده است. کارشناسان معتقدند این اقدام بیش از آنکه نشانه حسن نیت باشد، بخشی از استراتژی ابوظبی برای حفظ نفوذ در جنوب یمن است.
تحولات اخیر در جنوب یمن و پاسخ شورای انتقالی جنوب به ابتکار عربستان، توجه ناظران بینالمللی و رسانههای منطقهای را به خود جلب کرده است. این اقدام که از سوی برخی رسانهها به عنوان نشانه تمایل شورای انتقالی به گفتوگو و حل بحران جنوب یمن معرفی شد، در واقع پیچیدگیها و رقابتهای پنهان در ائتلاف عربی را نشان میدهد.
شورای انتقالی جنوب؛ ابزار امارات یا بازیگر مستقل؟
کارشناسان سیاسی معتقدند شورای انتقالی جنوب هیچگاه یک بازیگر مستقل نبوده و همواره یکی از ابزارهای امارات در جنوب یمن محسوب میشود. تغییرات ظاهری در مواضع این شورا باید در چارچوب منافع ابوظبی تحلیل شود. استقبال شورای انتقالی از ابتکار سعودی، بیش از آنکه تغییر واقعی سیاستها را نشان دهد، اقدامی تاکتیکی برای کاهش فشارها بر امارات و همسویی ظاهری با ریاض است.
امارات طی سالهای گذشته سرمایهگذاری گستردهای در جنوب یمن انجام داده است. از تجهیز و آموزش نیروهای نظامی و امنیتی تا نفوذ در بنادر، جزایر استراتژیک و ساختارهای سیاسی محلی، همه بخشی از برنامه بلندمدت ابوظبی برای تثبیت نفوذ خود در منطقه است. با تغییر شرایط میدانی و افزایش فشارهای بینالمللی، ابوظبی با خطر از دست دادن دستاوردهای خود مواجه شده و حمایت ظاهری شورای انتقالی از گفتوگوی ریاض، تلاشی برای حفظ حداقلی از نفوذ در جنوب یمن به شمار میآید.
نفوذ نرم امارات؛ سیاستی غیرمستقیم و رسانهای
یکی از استراتژیهای کلیدی امارات در یمن، «نفوذ نرم» است؛ سیاستی که به جای تقابل مستقیم با عربستان، با ابزارهای غیرمستقیم تلاش میکند تصمیمات ریاض را تحت تأثیر قرار دهد. پیامهای آشتیجویانه شورای انتقالی و حمایت رسانهای چهرههای نزدیک به این شورا، این برداشت را در ریاض ایجاد میکند که اهداف ابوظبی و سعودی همراستا هستند، در حالی که واقعیت، تثبیت منافع امارات در جنوب یمن است.
همزمان، امارات از ابزار رسانهای و تبلیغاتی برای فشار بر عربستان استفاده میکند. رسانههای نزدیک به ابوظبی تلاش میکنند تصویر عربستان را در افکار عمومی جهانی مخدوش کنند و نشان دهند که اقدامات نظامی ریاض در یمن، نه تنها موفق نبوده بلکه زمینهساز رشد گروههای افراطی و ادامه بحران انسانی است.
اهمیت فضای سیاسی آمریکا و نفوذ رسانهای
این خط رسانهای اهمیت ویژهای در فضای سیاسی آمریکا دارد، جایی که حساسیت نسبت به تروریسم و جریانهای اخوانالمسلمین بالاست. امارات با پیوند دادن عربستان به این جریانها، تلاش میکند از اهرم فشار واشنگتن علیه ریاض بهرهبرداری کند و در عین حال، موقعیت خود را به عنوان بازیگر مؤثر و مسئول در پرونده یمن تقویت نماید.
تغییر تاکتیک ابوظبی؛ از تقابل آشکار به ابزارهای غیرمستقیم
تحلیلگران معتقدند که امارات در دوره پیش رو از مواجهه مستقیم با عربستان پرهیز کرده و ابزارهای غیرعلنی مانند جنگ رسانهای، فشار اقتصادی و لابیگری سیاسی را جایگزین میکند. این تاکتیک نشان میدهد که ابوظبی محدودیتهای رویارویی مستقیم با ریاض را درک کرده و میخواهد تصویر یک متحد مسئول در سطح بینالمللی حفظ شود.
از سوی دیگر، عربستان با دعوت شورای انتقالی به گفتوگوی ریاض، درصدد افزایش نفوذ خود در جنوب یمن و مدیریت مستقل پرونده بحران یمن است. اما تجربه سالهای گذشته نشان داده است که چنین ابتکاراتی غالباً با مقاومت پنهان امارات مواجه میشوند و توافقها بیشتر نمایشی و تاکتیکی خواهند بود.
رقابت رسانهای و روانی میان عربستان و امارات
ابوظبی از رسانههای بینالمللی و جریانهای نزدیک به خود برای مخدوش کردن تصویر عربستان استفاده میکند. این استراتژی، به ویژه در زمانی که حساسیت واشنگتن و اروپا نسبت به امنیت و تروریسم بالا است، اهمیت پیدا میکند و امارات را قادر میسازد فشارهای دیپلماتیک و سیاسی را به نفع خود مدیریت کند.
به این ترتیب، حمایت شورای انتقالی از گفتوگوی ریاض بیش از آنکه نشانه حسن نیت باشد، نمایشی است برای بازسازی نفوذ امارات در جنوب یمن و کاهش فشارهای بینالمللی.
چشمانداز آینده؛ رقابت پنهان یا تفاهم راهبردی؟
آینده این روند هنوز نامشخص است. سؤال اصلی این است که آیا رقابت پنهان میان عربستان و امارات میتواند به تفاهم راهبردی واقعی منجر شود یا مرحلهای تازه از تصعید غیرمستقیم در معادلات منطقهای آغاز خواهد شد؟
تحلیلگران هشدار میدهند که هرگونه تغییر در مواضع شورای انتقالی جنوب بیش از آنکه وابسته به خود شورا باشد، با اهداف و محاسبات ابوظبی مرتبط است. گفتوگوهای ریاض ممکن است تنها به تغییر ظاهری منازعه بینجامد و منافع واقعی امارات در جنوب یمن همچنان حفظ شود.
پرونده یمن همچنان پیچیده و چندلایه باقی مانده است. شورای انتقالی جنوب، به عنوان ابزار امارات، نقش تعیینکنندهای در معادلات میدانی و سیاسی دارد و عربستان تلاش دارد نفوذ خود را در جنوب افزایش دهد. این تعادل شکننده آینده جنوب یمن و امنیت منطقه خلیج فارس را تحت تأثیر مستقیم قرار خواهد داد.