تحولات اخیر در جنوب یمن و بهویژه شهر عدن [گزارش کامل یمن نیوز] نشان میدهد عربستان سعودی بهجای مهار مستقیم اعتراضات مردمی، مسیر جدیدی را برای ایجاد اختلاف میان جناحهای داخلی شورای انتقالی و درگیری میان استانهای یافع و الضالع انتخاب کرده است. این سناریوی تازه با برجستهسازی برخی چهرهها، مدیریت رسانهای و فشار روانی بر طرفداران الزبیدی، تلاش دارد ساختارهای جنوب یمن را به مرحلهای از فروپاشی سوق دهد و حضور امارات در جنوب را همچنان کنترل کند.
شکست پروژه مهار الزبیدی
عربستان طی ماههای گذشته با سرمایهگذاری گسترده در رسانهها، فشارهای اقتصادی و تحریمهای سیاسی تلاش کرد نفوذ عیدروس الزبیدی، رئیس شورای انتقالی جنوب، را محدود کند. طرحهای جایگزینی او با مهرههای نزدیک به ریاض و اعمال محدودیتهای میدانی، بخش اصلی این پروژه بود.
با این حال، الزبیدی توانست پایگاه اجتماعی و نظامی خود بهویژه در استان الضالع را حفظ کند. این استان، نه تنها زادگاه اوست، بلکه یکی از مراکز اصلی بسیج مردمی برای حضور در تظاهرات هفتگی عدن محسوب میشود. ناکامی عربستان در حذف مستقیم او، مسیر جدیدی برای تجزیه شورای انتقالی از درون و تحریک درگیریهای داخلی ایجاد کرد.
تحلیلگران معتقدند که عربستان با شکست این پروژه، دریافته است که نیروی واقعی در جنوب یمن، نه وابسته به دلار و فشار خارجی، بلکه بر مبنای پایگاه مردمی و پیوند با اجتماع محلی شکل میگیرد؛ امری که برنامهریزیهای سعودی را ناکام گذاشته است.
عدن؛ صحنه اجرای سناریوی سعودی
تظاهرات هفتگی مردم عدن علیه فقر، بیکاری، فساد دولتی و قطع مکرر خدمات، چالشی جدی برای عربستان و امارات بوده است. سرکوب مستقیم این اعتراضات میتوانست مشروعیت حداقلی ائتلاف عربستان-امارات را نیز کاهش دهد و باعث افزایش نارضایتی عمومی شود.
برای عبور از این بحران، ریاض مسیر انتقال خشم مردمی به درگیریهای داخلی میان جناحها را انتخاب کرد. برجستهسازی برخی چهرهها، حذف نمادهای دیگر، مهندسی اخبار و مدیریت رسانهها، بخشی از این سیاست است.
گزارشهای میدانی نشان میدهد که عربستان نه تنها روی زمین، بلکه در فضای مجازی نیز تلاش میکند جریانها و جناحها را به سمت یکدیگر سوق دهد تا تمرکز مردم از مطالبات واقعی به نزاعهای داخلی منحرف شود.
برجستهسازی ابوزرعه المحرمی و عبدالرحمن شیخ
رسانههای نزدیک به عربستان و شبکههای وابسته، تصاویر ابوزرعه المحرمی و عبدالرحمن شیخ را برجسته کردهاند، در حالی که نمادها و تصاویر الزبیدی عملاً حذف شدهاند. حتی نیروهای امنیتی در عدن موظف شدهاند از بالا بردن تصاویر الزبیدی جلوگیری کنند.
این سیاست رسانهای و میدانی باعث شده تا رقابت میان جناحهای شورای انتقالی و هواداران آنها شدت بگیرد و فضای عمومی جنوب یمن به یک میدان نزاع داخلی تبدیل شود. تحلیلگران معتقدند که این همان نقطهای است که ریاض امید دارد بتواند شورا را به دو بخش وابسته به یافع و الضالع تقسیم کند و از اتحاد آنها جلوگیری کند.
شبکههای اجتماعی؛ میدان جنگ نرم
شبکههای اجتماعی به محل رقابت لفظی، رسانهای و روانی تبدیل شدهاند. جدالهای شعری، حملات لفظی و تقابل میان هواداران المحرمی و الزبیدی نشاندهنده تزریق اختلاف و مدیریت افکار عمومی توسط عربستان است.
در حقیقت، با این تاکتیک، عربستان توانسته کنترل اعتراضات مردمی را بهجای سرکوب مستقیم، با ایجاد شکاف داخلی و نزاع میان نیروهای جنوب حفظ کند. این تاکتیک در مناطق دیگر یمن و همچنین بحرانهای منطقهای سابقه داشته است و اغلب باعث تضعیف جناحهای محلی و افزایش وابستگی به عربستان و امارات شده است.
هدف نهایی؛ درگیری یافع و الضالع
تحلیلگران معتقدند که هدف نهایی سناریوی عربستان، سوق دادن استانهای یافع و الضالع به درگیری مستقیم است. برخی از کارشناسان سعودی حتی پیشنهاد قطع خطوط ارتباطی میان الضالع و عدن را مطرح کردهاند تا حضور مردمی الضالع در تظاهرات عدن محدود شود و نفوذ الزبیدی کاهش یابد.
این استانها بهویژه الضالع به عنوان زادگاه الزبیدی و کانون بسیج مردمی جنوب نقش حیاتی در تحولات عدن دارند. تلاش برای قطع این ارتباط به معنای تضعیف هرگونه ظرفیت مردمی برای بازگرداندن نفوذ استانها و کنترل تحولات خیابانی است.
جنوب یمن؛ قربانی بازی قدرتهای خارجی
اختلافات میان مهرههای وابسته، نشانه شکست پروژهای است که بر پایه وابستگی، فساد و مدیریت خارجی ساخته شده بود. جنوب یمن طی سالهای گذشته قربانی رقابتهای عربستان و امارات شده و به یک میدان فشار سیاسی و اقتصادی تبدیل شده است.
تجربه تاریخی نشان داده است که تنها جریانهایی که توانستهاند با اتکا به اراده ملی و پیوند واقعی با مردم مقاومت کنند، جریان مقاومت ملی و انصارالله بودهاند. این جریانها بدون تکیه بر دلار و حمایت خارجی، توانستهاند معادلات یمن را تغییر دهند و پروژههای خارجی را ناکام بگذارند.
فروپاشی مصنوعی و امید بیداری مردم
تحولات اخیر نشان میدهد عربستان در پی اجرای پروژه آشوب دائمی در جنوب یمن است. این سناریو نه یک حادثه مقطعی، بلکه یک برنامه سازماندهیشده برای جلوگیری از شکلگیری اراده مستقل مردم جنوب و حفظ نفوذ خارجی است.
با این حال، تجربه تاریخی یمن نشان داده است که این سناریوها، هرچند کوتاهمدت و ویرانگر، در بلندمدت به بیداری و هوشیاری بیشتر مردم و رسوایی طراحان آنها منجر خواهند شد. مقاومت مردمی، پایبندی به استقلال و وحدت ملی، در نهایت معادلات جنوب یمن را تغییر خواهد داد.
پیام این تحولات روشن است: جنوب یمن هرگز صحنه بازی خارجیها نخواهد بود و مردم مسیر خود را با آگاهی و اراده مستقل خواهند ساخت.