تحولات شتابگرفته در جنوب و شرق یمن نشان میدهد که [گزارش کامل الخبر الیمنی] عربستان سعودی وارد مرحلهای تازه از مدیریت مستقیم صحنه سیاسی، نظامی و امنیتی این مناطق شده است. کنار گذاشتن عملی شورای انتقالی جنوب، بازچینی فصایل نظامی، برجستهسازی چهرههایی وفادار به ریاض و تمرکز ویژه بر حضرموت، همگی مؤلفههای پروژهای هستند که هدف آن تثبیت نفوذ سعودی و کاهش نقش امارات در معادلات آینده یمن است.
پایان مأموریت شورای انتقالی؛ خروج آرام اما قطعی ابزار امارات
پس از سالها سرمایهگذاری سیاسی و امنیتی ابوظبی بر شورای موسوم به «شورای انتقالی جنوب»، نشانههای میدانی و سیاسی حاکی از آن است که این شورا عملاً به پایان مسیر خود نزدیک شده است. عربستان سعودی که در سالهای گذشته ناچار به پذیرش نقش این شورا در جنوب یمن بود، اکنون با تغییر اولویتها و شرایط منطقهای، تصمیم گرفته است صفحه این ابزار اماراتی را بهصورت تدریجی اما کامل ببندد.
کاهش نفوذ عناصر وابسته به الضالع و یافع در عدن، حذف چهرههای نزدیک به ابوظبی از حلقه تصمیمسازی و انتقال مراکز قدرت به نیروهایی با وابستگی مستقیم به ریاض، نشانههای روشن این تغییر راهبرد است. برخلاف دورههای پیشین، این بار سعودیها به جای مدیریت از پشت پرده، وارد فاز اعمال کنترل مستقیم شدهاند.
محمود الصبیحی؛ چهره منتخب ریاض برای جنوب
در رأس این بازچینی جدید، نام محمود الصبیحي بهعنوان مهره کلیدی عربستان در جنوب یمن برجسته شده است. وزیر دفاع سابق دولت مستعفی هادی که اکنون عضو شورای ریاستی است، طی هفتههای اخیر بهطور هدفمند در محافل دیپلماتیک غربی معرفی شده است.
دیدارهای مکرر او با سفرای آمریکا، بریتانیا و اتحادیه اروپا، صرفاً جنبه تشریفاتی نداشته و بخشی از پروژه تثبیت او بهعنوان «نماینده مشروع جنوب» در چارچوب مورد نظر ریاض است. سعودیها تلاش دارند از الصبیحی چهرهای بسازند که هم برای غرب قابلقبول باشد و هم در میدان، ابزار اجرایی سیاستهای ریاض را در اختیار داشته باشد.
این رویکرد نشان میدهد که عربستان دیگر تمایلی به تکیه بر ساختارهای چندپاره و پرهزینه ندارد و ترجیح میدهد قدرت را در دست چهرههایی متمرکز کند که کاملاً در مدار تصمیمگیری سعودی حرکت میکنند.
حذف تدریجی ابو زرعه المحرمي؛ پایان یک توهم سیاسی
در مقابل صعود الصبیحی، ابو زرعه المحرمي که در ماههای گذشته تلاش کرده بود خود را به ریاض نزدیک کند، عملاً از معادله کنار گذاشته شده است. کاهش نقش او در نشستها، حذف از فرآیندهای تصمیمسازی و کنار رفتن از صحنه رسانهای، همگی بیانگر تصمیم نهایی سعودیها برای عبور از این چهره است.
این اقدام پیام روشنی به سایر بازیگران محلی دارد: نزدیکی تاکتیکی به ریاض بدون وفاداری کامل و بیقیدوشرط، جایگاهی در پروژه جدید سعودی نخواهد داشت.
بازآرایی نظامی در عدن؛ تثبیت فصایل صبیحی
در سطح میدانی، تحولات عدن اهمیت ویژهای دارد. شهری که سالها بهعنوان پایتخت عملی شورای انتقالی شناخته میشد، اکنون به صحنه استقرار نیروهایی تبدیل شده که مستقیماً با عربستان هماهنگ هستند.
فصایل وابسته به صبیحه، بهویژه نیروهای «العمالقة الجنوبية» به فرماندهی حمدی شکری و «درع الوطن» تحت فرمان بشیر الصبیحي، جایگاه خود را در عدن تثبیت کردهاند. این تغییر، بهمعنای عقبنشینی تدریجی نیروهای وابسته به امارات و کاهش نفوذ شبکههای یافعی و ضالعی است.
ریاض با این اقدام، کنترل امنیتی عدن را از حالت نیابتی خارج کرده و آن را در چارچوب فرماندهی مستقیم خود قرار داده است.
حضرموت؛ قلب اقتصادی پروژه جدید سعودی
در شرق یمن، تمرکز اصلی سعودیها بر حضرموت است؛ استانی ثروتمند، استراتژیک و دارای وزن اقتصادی و جغرافیایی بالا. ریاض بهخوبی میداند که کنترل حضرموت، بهمعنای در اختیار داشتن یکی از کلیدیترین برگهای آینده یمن است.
حمایت آشکار عربستان از حلف قبایل حضرموت و برجستهسازی نقش عمرو بن حبريش، در همین چارچوب قابل تحلیل است. درخواست اختصاص یکسوم کرسیهای دولت آینده به حضرموت، نه صرفاً یک مطالبه قبیلهای، بلکه بخشی از مهندسی سیاسی سعودیها برای شکستن معادله سنتی «شمال ـ جنوب» است.
ریاض تلاش میکند با تقویت سهم حضرموت، جنوب را از حالت یکپارچه خارج کرده و آن را به بلوکهای قابلکنترلتر تقسیم کند.
مخالفت با تقسیم مساوی شمال و جنوب؛ تغییر قواعد بازی
مخالفت حلف حضرموت با تقسیم مساوی مناصب میان شمال و جنوب، عملاً آب به آسیاب سیاستهای سعودی میریزد. این رویکرد، ساختار آینده دولت را از یک معادله ساده دوگانه خارج کرده و زمینه را برای مداخله و مدیریت مستقیم ریاض فراهم میکند.
در این چارچوب، حضرموت بهعنوان وزنه تعادل جدید، جایگاهی فراتر از یک استان جنوبی پیدا میکند.
مهار امارات؛ بدون تقابل مستقیم
یکی از ویژگیهای پروژه جدید سعودی، تلاش برای کاهش نفوذ امارات بدون ورود به تنش علنی است. ریاض با حذف تدریجی ابزارهای ابوظبی، بازچینی فصایل و جایگزینی چهرهها، عملاً زمین بازی را تغییر داده است.
این راهبرد، هم از هزینههای سیاسی تقابل مستقیم میکاهد و هم دست سعودیها را برای تمرکز کامل بر جنوب و شرق یمن باز میگذارد.
یمن در آستانه یک مهندسی قدرت جدید
تحولات اخیر در جنوب و شرق یمن نشاندهنده ورود عربستان به فاز جدیدی از مداخله مستقیم و مهندسی همهجانبه قدرت است. کنار گذاشتن شورای انتقالی، برجستهسازی محمود الصبیحي، بازآرایی نظامی عدن و تمرکز ویژه بر حضرموت، همگی اجزای یک پروژه منسجم هستند که هدف آن تثبیت نفوذ ریاض و کنترل مسیر سیاسی آینده یمن است.
این راهبرد، در عین کاهش نقش امارات، نشان میدهد که سعودیها دیگر به مدیریت نیابتی بسنده نمیکنند و بهدنبال قبضه مستقیم ابزارهای سیاسی، نظامی و اقتصادی هستند. پیام این تحولات روشن است: آینده جنوب و شرق یمن نه در عدن و نه در ابوظبی، بلکه در ریاض طراحی میشود.