در تازهترین تحولات سیاسی و نظامی یمن، عربستان سعودی با ایجاد شورای ملی حضرموت و پایین آوردن پرچم جمهوری یمن در مراکز دولتی، فصل جدیدی از دخالت مستقیم در شرق این کشور [گزارش کامل الخبری یمنی] را آغاز کرده است. این اقدام، واکنش شدید شورای ریاستی جنوب یمن و نیروهای وفادار به وحدت ملی را به دنبال داشته و نگرانیها درباره آینده سیاسی و امنیتی استانهای نفتخیز یمن افزایش یافته است.
شورای ملی حضرموت و آغاز بحران وحدت ملی
تحلیلگران سیاسی و نظامی تأکید میکنند که اقدام سعودیها در حضرموت، آغاز یک فصل جدید از تلاشهای جداییطلبانه است. روزهای گذشته، مراسم رسمی افتتاح شورای ملی حضرموت برگزار شد و پرچم جمهوری یمن از بسیاری از ساختمانهای دولتی پایین آورده شد. این اقدام، نشانه آشکار تلاش عربستان برای ایجاد یک ساختار موازی حکومتی و نظامی در شرق یمن است.
عبدالملک المخلافی، مشاور ارشد رئیس شورای ریاستی جنوب یمن، سه اقدام فوری و حیاتی را ضروری دانست:
محدود کردن بلند کردن پرچم جمهوری یمن تنها به مؤسسات دولتی؛جلوگیری از تشکیل نیروهای نظامی خارج از کنترل شورا؛جمعآوری سلاح گروهها و نیروهای مختلف پیش از هر گفتوگوی سیاسی.
المخلافی هشدار داد که بدون اجرای این اقدامات، هرگونه گفتوگو و توافق سیاسی بیمعنا خواهد بود و روند جدایی حضرموت میتواند الگویی خطرناک برای سایر استانها ایجاد کند.
تقویت ائتلاف قبایل حضرموت و نفوذ نظامی عربستان
یکی از مهمترین تحرکات عربستان، تقویت ائتلاف قبایل حضرموت به رهبری عمرو بن حبریش است. این ائتلاف با حمایت ریاض گسترش یافته و واحدهایی که پیشتر وابسته به شورای انتقالی جنوب بودند، مانند نیروهای دفاع ساحلی، اکنون تحت فرمان آن قرار گرفتهاند.
پیش از این، فعالیتهای نظامی ائتلاف قبایل عمدتاً در شهرستان غیل بن یمین متمرکز بود، اما اکنون دامنه آن به شهرستان قصعیر نیز گسترش یافته است. این اقدامات نشان میدهد که عربستان قصد دارد حضرموت را به یک حوزه نفوذ مستقیم سیاسی و نظامی تبدیل کند و کنترل منابع نفت و گاز استان را در دست گیرد.
واکنش انصارالله و نیروهای وفادار به وحدت ملی
از دیدگاه انصارالله و نیروهای وفادار به وحدت ملی، اقدام عربستان در پایین آوردن پرچم ملی و برپایی شوراهای موازی، توطئهای آشکار برای تضعیف حاکمیت ملی یمن است. آنها هشدار دادهاند که ادامه روند فعلی، نه تنها حضرموت بلکه سایر استانهای شرقی و جنوبی یمن را نیز در معرض خطر تجزیه قرار خواهد داد.
استان نفتخیز حضرموت با منابع غنی انرژی، موقعیت استراتژیک و مسیرهای حیاتی انتقال نفت و گاز، همواره هدف اصلی قدرتهای خارجی بوده است. اقدام عربستان در ایجاد شورا و تقویت ائتلاف قبایل، یک حوزه نفوذ مستقیم و پیامی سیاسی برای محدود کردن نقش دولت مرکزی ایجاد کرده است.
پیامدهای امنیتی و بحرانهای احتمالی
گسترش نظامی ائتلاف قبایل حضرموت و پیوستن نیروهای سابق شورای انتقالی جنوب نشان میدهد که عربستان قصد دارد قدرت نظامی خود را در استان تثبیت کند. شهرستانهایی مانند قصعیر تحت کنترل مستقیم ائتلاف قرار گرفته و توان مانور نیروهای محلی کاهش یافته است. کارشناسان هشدار دادهاند که ادامه این روند میتواند موجب افزایش درگیریهای قبیلهای، بحرانهای امنیتی و بیثباتی اجتماعی شود.
واکنش شورای ریاستی جنوب یمن نشان میدهد که حتی گروههای نزدیک به ائتلاف سعودی-اماراتی نیز نسبت به پیامدهای بلندمدت نفوذ خارجی در شرق یمن نگران هستند. المخلافی بر ضرورت بازگرداندن پرچم ملی و محدود کردن نیروهای خارج از کنترل شورا تأکید کرده است.
تحلیلگران همچنین معتقدند تثبیت حضور عربستان در حضرموت، علاوه بر کنترل منابع انرژی و مسیرهای حیاتی، نفوذ مستقیم سیاسی و نظامی ریاض را نیز در استان افزایش میدهد. این اقدامات میتواند باعث تشدید تنشها و کاهش مشروعیت دولت مرکزی شود.
تحلیل و چشمانداز آینده حضرموت
تحولات حضرموت یک زنگ خطر جدی برای وحدت ملی یمن است. اقدام عربستان در پایین آوردن پرچم ملی، برپایی شورای ملی و تقویت ائتلاف قبایل، نشانهای روشن از سیاست جداییطلبانه ریاض و تلاش برای ایجاد حوزه نفوذ مستقیم در شرق یمن است.
در صورتی که دولت مرکزی و نیروهای وفادار به وحدت ملی کوتاهی کنند، امکان دارد استانهای نفتخیز شرق یمن به تدریج از کنترل دولت خارج شده و الگویی برای تجزیه سایر مناطق جنوبی شوند. حضور نظامی عربستان، محدود کردن توان مانور نیروهای محلی و کنترل مستقیم منابع، ترکیبی خطرناک است که میتواند یمن را وارد بحران عمیقتر سیاسی، اقتصادی و امنیتی کند.
پیام روشن این تحولات برای نیروهای وفادار به وحدت ملی این است که بدون اقدام فوری و هماهنگ، خطر فروپاشی کشور و از دست رفتن کنترل منابع استراتژیک جدی و غیرقابل بازگشت خواهد بود.